Viêm đại tràng là một trong những bệnh lý tiêu hóa thường gặp. Nếu không được điều trị kịp thời và dứt điểm, bệnh dễ chuyển thành mãn tính và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Tổng quan về bệnh viêm đại tràng

Đại tràng là phần cuối cùng của ống tiêu hóa, là nơi chứa thức ăn đã được tiêu hóa và hấp thụ ở ruột non. Đại tràng hấp thụ nốt một phần nước và muối khoáng từ thức ăn trước khi phân hủy thành phân và thải ra ngoài. Do đại tràng là bộ phận hình thành và đào thải phân nên rất thuận lợi cho các vi sinh vật phát triển và gây bệnh, dẫn đến tình trạng viêm nhiễm.

Viêm đại tràng là quá trình viêm nhiễm gây tổn thương niêm mạc đại tràng. Tình trạng viêm nhiễm diễn ra với các mức độ khác nhau. Tình trạng nhẹ thì niêm mạc dễ chảy máu do kém bền vững, trong khi tình trạng nặng sẽ xuất hiện các vết loét, xung huyết và xuất huyết, thậm chí có thể có những ổ áp-xe nhỏ.

Viêm đại tràng là bệnh lý tiêu hóa thường gặp
Viêm đại tràng là bệnh lý tiêu hóa thường gặp


Viêm đại tràng cấp nếu không được được điều trị sớm có thể biến chứng thành mãn tính, ác tính, biến chứng thủng đại tràng và nhiều bệnh nguy hiểm khác, trong đó có ung thư đại tràng.

Nguyên nhân gây bệnh viêm đại tràng

Bệnh viêm đại tràng được chia thành viêm đại tràng cấp tính và mãn tính.

Nguyên nhân viêm đại tràng cấp tính

  • Viêm đại tràng cấp do ngộ độc thức ăn, dị ứng thức ăn
  • Do không giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, ăn hoặc uống phải thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh như: ký sinh trùng (lỵ amip, giun đũa, giun tóc, giun kim,...); vi khuẩn (vi khuẩn tả, vi khuẩn thương hàn, vi khuẩn lao,...); siêu vi (thường gặp nhất là Rotavirus chủ yếu xuất hiện ở trẻ em); nấm (đặc biệt là nấm Candida);...
  • Viêm loét đại trực tràng có thể do bệnh tự miễn
  • Ảnh hưởng của thói quen sinh hoạt hàng ngày như: căng thẳng, khó tiêu, táo bón kéo dài, lạm dụng thuốc kháng sinh gây loạn khuẩn ruột,...
  • Ngoài ra, bệnh viêm đại tràng có thể gây ra bởi một số nguyên nhân khác như do thay đổi nội tiết tố, tăng nồng độ serotonin, động mạch cung cấp máu cho đại tràng bị hẹp,...

Nguyên nhân viêm đại tràng mãn tính

Bệnh viêm đại tràng mãn tính xuất hiện sau viêm đại tràng cấp tính do nhiễm trùng, nhiễm ký sinh trùng, nhiễm độc và nhiễm nấm nhưng không được điều trị dứt điểm.

Bên cạnh đó, cũng có bệnh viêm đại tràng mãn tính không rõ nguyên nhân, thường là viêm đại tràng mãn tính không đặc hiệu.

Đối tượng có nguy cơ bị viêm đại tràng

Các đối tượng sau có nguy cơ cao bị viêm đại tràng:

  • Người trưởng thành là đối tượng thường gặp các bệnh lý về đại tràng, đặc biệt là người cao tuổi.
  • Người có chế độ ăn uống không lành mạnh: Lớp niêm mạc sẽ có nguy cơ cao bị phá hủy ở những người ăn nhiều thực phẩm chứa chất bảo quản, chất bảo vệ thực vật, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá,...
  • Người lạm dụng thuốc kháng sinh: Tự ý sử dụng thuốc kháng sinh trong thời gian dài mà không theo chỉ định của bác sĩ sẽ gây loạn khuẩn ruột, tiêu diệt lợi khuẩn, làm suy giảm hệ miễn dịch, gây viêm tại đại tràng.
  • Người thường xuyên căng thẳng, lo âu.
Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ cao mắc viêm đại tràng
Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ cao mắc viêm đại tràng

Triệu chứng của bệnh viêm đại tràng

Bệnh viêm đại tràng thường có các triệu chứng điển hình như sau:

Đau bụng

Người bệnh thường bị đau thắt bụng dưới, đau từng đoạn hoặc đau dọc theo khung đại tràng sau khi sử dụng các thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn, đồ ăn không đảm bảo vệ sinh. Kèm theo đó là cảm giác buồn đi đại tiện, tiêu chảy xảy ra đột ngột, đi ngoài xong sẽ bớt đau hơn.

Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Triệu chứng đại tiện trên 2 lần/ ngày, phân nát, phân sống, phân lúc lỏng, lúc táo, buồn đại tiện liên tục cũng là dấu hiệu cảnh báo bệnh viêm đại tràng.

Đầy bụng, trướng hơi

Người bệnh thường xuyên đầy hơi, căng tức, ăn khó tiêu khi đại tràng có dấu hiệu viêm nhiễm.

Thay đổi thói quen đi ngoài

Người bệnh khi đi ngoài phân ít thành khuôn, khi táo bón khi lỏng. Nếu bị viêm nặng, phân sẽ có lẫn máu như máu cá hoặc dịch nhầy.

Một số trường hợp bị rối loạn đại tiện kèm theo triệu chứng sốt, nôn, đi ngoài ra máu. Đây cũng có thể là dấu hiệu của bệnh viêm đại tràng và những bệnh cấp tính khác như xuất huyết dạ dày, polyp đại tràng, tiêu chảy cấp,...

Chán ăn, mệt mỏi và sụt cân nhanh

Triệu chứng chán ăn, mệt mỏi đi kèm với chướng bụng, khó tiêu và sụt cân nhanh cũng là dấu hiệu cảnh báo bệnh.

Biến chứng của bệnh viêm đại tràng

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, viêm đại tràng có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như:

Xuất huyết đại tràng

Khi đại tràng bị viêm nhiễm nghiêm trọng, lớp lông nhung trong đại tràng bị tổn thương bởi người bệnh sử dụng nhiều kháng sinh hoặc sản phẩm chứa chất kích thích. Tình trạng tổn thương trở nên trầm trọng sẽ dẫn đến xuất huyết ồ ạt.

Viêm đại tràng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm
Viêm đại tràng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm

Thủng đại tràng

Khi các vết loét bào mỏng và ăn sâu thành đại tràng có thể gây thủng đại tràng. Đây là biến chứng đe dọa tới tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Giãn đại tràng cấp tính

Đại tràng bị giãn sẽ làm suy giảm nghiêm trọng chức năng tiêu hóa, đồng thời khiến người bệnh bị đau bụng dữ dội, có thể hôn mê và thậm chí tử vong.

Ung thư đại tràng

Biến chứng nguy hiểm nhất của viêm đại tràng chính là ung thư đại tràng. Khi niêm mạc đại tràng bị viêm loét trong thời gian dài và tái phát liên tục, các tế bào biểu mô có nguy cơ bị loạn sản, chuyển thành ác tính và phát triển thành ung thư.

Các biện pháp chẩn đoán bệnh viêm đại tràng

Nội soi đại tràng là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất để chẩn đoán bệnh lý đại tràng nói chung, bệnh viêm đại tràng nói riêng. Với phương pháp này, ống nội soi có gắn camera sẽ được đưa vào đại tràng của người bệnh, bác sĩ có thể quan sát toàn bộ niêm mạc đại tràng để phát hiện các tổn thương nếu có.

Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán bệnh viêm đại tràng
Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán bệnh viêm đại tràng

Đặc biệt, công nghệ nội soi NBI 5P tiên tiến đang được ứng dụng tại Bệnh viện Thu Cúc cho phép phát hiện mọi tổn thương nhỏ nhất tại đại tràng, sàng lọc các bệnh lý đại tràng trong đó có ung thư từ giai đoạn khởi phát. Đây chính là bước tiến vượt bậc của công nghệ NBI 5P nhờ sử dụng ánh sáng dải tần hẹp và khả năng phóng đại hình ảnh tới 100 lần, cho kết quả chẩn đoán chính xác nhất.

Bên cạnh phương pháp nội soi, bệnh viêm đại tràng có thể được chẩn đoán bằng thủ thuật ít phổ biến hơn như xét nghiệm phân, lấy phân để soi tươi, nuôi cấy và phân lập xác định vi khuẩn.

Điều trị bệnh viêm đại tràng như thế nào?

Nguyên tắc điều trị viêm đại tràng: là phải tiến hành điều trị càng sớm càng tốt. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây bệnh để đưa ra phác đồ phù hợp. Người bệnh có thể được chỉ định điều trị nội khoa, ngoại khoa hoặc kết hợp cả hai. Đồng thời người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học, lành mạnh để bảo vệ sức khỏe đại tràng.

Các hướng điều trị cụ thể như sau:

Điều trị nội khoa

Người bệnh dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, các loại thuốc điều trị thường gồm:

  • Kháng sinh để chống nhiễm trùng, thuốc chống ký sinh trùng, thuốc kháng nấm, thuốc kháng lao
  • Thuốc giảm đau và chống co thắt
  • Thuốc điều trị tiêu chảy, chống loạn khuẩn
  • Bồi hoàn nước và chất điện giải nhằm không để trụy tim mạch.

Điều trị ngoại khoa

Bác sĩ có thể can thiệp ngoại khoa ở những trường hợp như: polyp đại tràng, ung thư đại tràng,... Nếu bệnh diễn tiến nặng, người bệnh có thể phải thực hiện phẫu thuật cắt bỏ đại tràng.

Chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học

  • Thiết lập chế độ sinh hoạt hợp lý, vận động thể lực hằng ngày, chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
  • Khi bị táo bón: tăng chất xơ, giảm chất béo, chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ.
  • Khi bị tiêu chảy: không ăn thực phẩm giàu chất xơ để tránh làm tổn thương thành ruột, không ăn rau sống, trái cây khô, nếu ăn trái cây tươi thì phải gọt bỏ vỏ, có thể ăn trái cây xay nhuyễn.
  • Tránh chất kích thích như: bia rượu, cà phê, trà, …
  • Hạn chế các sản phẩm từ sữa có đường vì chất đạm của sữa có thể gây dị ứng và đường gây khó tiêu, nên thay bằng sữa đậu nành.
  • Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ.
  • Tránh lạm dụng các loại thuốc kháng viêm, giảm đau như aspirin, ibuprofen,…
  • Nên thăm khám và nội soi đại tràng định kỳ 6 tháng - 1 năm lần để phát hiện sớm viêm đại tràng và các bệnh lý đại tràng nói chung, từ đó có hướng điều trị kịp thời.

Bệnh viêm đại tràng có thể được chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm và có hướng điều trị kịp thời. Để phát hiện sớm các bệnh lý về đại tràng nói chung, mỗi người cần chủ động thực hiện nội soi định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín. Nếu có thắc mắc liên quan đến các bệnh lý đại tràng hoặc muốn đặt lịch khám - nội soi tiêu hóa tại Hệ thống y tế Thu Cúc, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 55 88 96 để được tư vấn sớm nhất.