Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), số ca tử vong do ung thư cổ tử cung dự kiến sẽ tăng lên 443.000 người trên toàn cầu vào năm 2030, trở thành loại ung thư nguy hiểm, và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nữ giới, chỉ sau ung thư vú.

Thực trạng bệnh ở Việt Nam.

Ở Việt Nam, ung thư cổ tử cung là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ.
Ở Việt Nam, ung thư cổ tử cung là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ.

Có đến 80% phụ nữ Việt Nam có nguy cơ nhiễm virus HPV (là nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung) ít nhất một lần trong đời, trong đó, có đến 25% là phụ nữ ở độ tuổi 20-30 – Theo báo cáo 2016 – 2025 của Bộ Y tế cho biết. Không những thế, căn bệnh này ở nước ta đang có dấu hiệu trẻ hóa “thần tốc” về độ tuổi, hy hữu nhất là trường hợp mới 14 tuổi đã phát hiện mắc ung thư cổ tử cung. Trung bình mỗi ngày có khoảng 14 ca mắc mới và có 7 ca tử vong, cao gấp 2 – 3 lần số ca tử vong do biến chứng thai sản.

Ung thư cổ tử cung là gì?

Cổ tử cung là bộ phận nằm giữa tử cung và âm đạo, có chiều dài khoảng 5cm, là “cửa ngõ”, ngăn sự xâm nhập của các loại vi khuẩn, các loại bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đầu mở của cổ tử cung thông với âm đạo, có một lớp mô mỏng nhiều tế bào bao phủ.

Ung thư cổ tử cung là khi cổ tử cung xuất hiện các khối u bất thường.
Ung thư cổ tử cung là khi cổ tử cung xuất hiện các khối u bất thường.

Ung thư cổ tử cung là một bệnh lý ác tính. Khi các tế bào ở cổ tử cung phát triển bất thường, không kiểm soát được, nhân lên vô hạn, nhanh chóng tạo ra các khối u bên trong cổ tử cung, xâm lấn khu vực xung quanh, thậm chí là di căn đến các bộ phận khác trong cơ thể, gây nên ung thư cổ tử cung.

Nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung

Hiện nay vẫn chưa có thông tin chính thức nào tìm ra nguyên nhân chính xác gây ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, người ta tìm thấy virus HPV ở 99,7% các ca mắc ung thư cổ tử cung. Do đó, virus HPV có thể coi là thủ phạm chính gây ra ung thư cổ tử cung. Virus HPV có thể lây lan từ người này sang người khác dù chỉ tiếp xúc da với da, đặc biệt lây truyền qua quan hệ tình dục, bao gồm cả âm đạo, hậu môn và thậm chí quan hệ tình dục bằng miệng và tay.

HPV type 16 và 18 chiếm 70% các ca mắc ung thư cổ tử cung.
HPV type 16 và 18 có mặt ở 70% các ca mắc ung thư cổ tử cung.

Bình thường, HPV có hơn 140 type nhưng có nguy cơ gây ung thư cổ tử cung cao nhất là type 16 và 18, có mặt ở 70% các ca mắc ung thư cổ tử cung. Chúng có thể xâm nhập sâu vào bên trong tử cung, làm biến đổi mô tử cung. Đây cũng là loại virus gây ra nhiều bệnh khác như ung thư âm đạo, ung thư dương vật, ung thư hậu môn.

Hầu như tất cả mọi người đã quan hệ tình dục đều bị nhiễm virus HPV ít nhất một lần trong đời, và trong số đó, có khoảng 50% trường hợp nhiễm HPV nguy cơ cao (type HPV 16 và 18).

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung

Bên cạnh Virus HPV là nguyên nhân chính gây bệnh thì cũng có một số yếu tố làm tăng khả năng chuyển tế bào bình thường sang tế bào bất thường hoặc tế bào ung thư, bao gồm:

  • Quan hệ với nhiều người: Các nghiên cứu cho rằng, nếu một phụ nữ quan hệ với hơn 7 bạn tình trong đời hoặc hơn 2 bạn tình trong vòng 1 năm, thì nguy cơ nhiễm HPV sẽ cao hơn
Quan hệ tình dục không an toàn chính là yếu tố hàng đầu gây lây truyền virus HPV
Quan hệ tình dục không an toàn chính là yếu tố hàng đầu gây lây truyền virus HPV
  • Ức chế miễn dịch: Phụ nữ sử dụng thuốc hoặc mắc các bệnh ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch đều có nguy cơ nhiễm HPV, dẫn đến ung thư cổ tử cung cao hơn bình thường. 
  • Tuổi tác: Tuổi càng cao thì nguy cơ mắc bệnh càng cao, đặc biệt là sau 35 tuổi.
  • Sinh con sớm: Sinh con khi cơ quan sinh sản chưa phát triển hết (trước 17 tuổi) cũng làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung.
  • Phụ nữ sinh đẻ nhiều lần: Phụ nữ mang thai và sinh con nhiều lần (từ 3 lần trở lên) thì tỷ lệ mắc bệnh cao gấp hai lần so với những phụ nữ sinh 1 – 2 con.
  • Một số nguyên nhân khác: Béo phì, thuốc lá, quan hệ tình dục bừa bãi, sử dụng thuốc tránh thai trong thời gian dài ….
  • Mang thai sớm hoặc mang thai nhiều lần: Trước 17 tuổi, các cơ quan sinh dục chưa phát triển hoàn thiện, việc mang thai và sinh con trước tuổi này sẽ gây tổn thương nghiêm trọng cho cơ quan sinh sản, đặc biệt là cổ tử cung. Ngoài ra, những người sinh con thứ 3 trở lên cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Mang thai trước 17 tuổi cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung.
Mang thai trước 17 tuổi cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung.

Mang thai trước 17 tuổi cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung.

  • Hút thuốc lá: Nicotine trong thuốc lá khiến hệ miễn dịch suy yếu và làm stress oxy hóa, từ đó làm mất cân bằng các gen sinh ung thư.
  • Suy giảm miễn dịch: Hệ thống miễn dịch có vai trò quan trọng trong việc tiêu diệt tế bào ung thư. Việc suy giảm miễn dịch là yếu tố nguy cơ cao mắc ung thư cổ tử cung.
  • Một số yếu tố khác như: Vệ sinh cá nhân kém, sử dụng thuốc tránh thai thường xuyên, lạc nội mạc tử cung, nhiễm chlamydia…

Dấu hiệu ung thư cổ tử cung

Cũng giống như các loại ung thư khác, ung thư cổ tử cung cũng có rất nhiều giai đoạn và hầu như các bệnh nhân mắc bệnh giai đoạn đầu đều không nhận ra bất cứ dấu hiệu nào rõ rệt. Khi có dấu hiệu rõ ràng thì có khả năng bệnh đã phát triển và lan rộng. Nếu phát hiện kịp thời, có thể vẫn còn cơ hội điều trị.

Nếu có các dấu hiệu sau có thể bạn đã mắc ung thư cổ tử cung.
Các dấu hiệu của ung thư cổ tử cung.

Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết của ung thư cổ tử cung:

  • Chảy máu âm đạo bất thường: Đây được coi là triệu chứng rõ ràng nhất của ung thư cổ tử cung. Nếu bạn gặp tình trạng chảy máu âm đạo sau khi quan hệ tình dục, sau mãn kinh, sau hành kinh, rong kinh hoặc chảy quá nhiều máu trong chu kỳ kinh nguyệt… thì bạn phải đi gặp bác sĩ ngay!
  • Đau vùng chậu: Các tế bào ung thư hoàn toàn có khả năng lan tới vùng xương chậu. nếu không phải kỳ kinh nguyệt mà bị đau vùng chậu khi quan hệ hoặc khi đi tiểu thì đây chính là dấu hiệu của ung thư cổ tử cung.
  • Dịch tiết âm đạo bất thường: Nếu dịch tiết âm đạo ra nhiều hơn bình thường, có màu như xám đục và có mùi hôi thì các chị em không được chủ quan.
  • Thay đổi thói quen đi tiểu: Tiểu thường xuyên, tiểu gấp cũng là các triệu chứng liên quan đến ung thư cổ tử cung.
  • Sưng đau ở chân: Khi khối u phát triển lớn dần, nó sẽ chèn vào các dây thần kinh và mạch máu ở vùng chậu gây ra những cơn đau và sưng chân kéo dài dai dẳng, có thể biến mất trong một vài ngày, nhưng sau đó càng nặng hơn.
  • Suy nhược cơ thể: Liên tục mệt mỏi, giảm cân không rõ nguyên nhân.

Các giai đoạn phát triển ung thư cổ tử cung

Các giai đoạn phát triển ung thư cổ tử cung.
Các giai đoạn phát triển ung thư cổ tử cung.

Ung thư cổ tử cung giai đoạn 0:

Đây là giai đoạn sớm nhất, hay còn gọi là giai đoạn chớm nở - giai đoạn ung thư biểu mô tại chỗ. Giai đoạn này, các tế bào bất thường mới xuất hiện trong lớp lót bề mặt của cổ tử cung, chưa ăn sâu xuống mô chính và chưa lan ra các bộ phận khác trong cơ thể nên chưa gây ra các dấu hiệu rõ ràng.

Ung thư cổ tử cung giai đoạn I:

Đây là giai đoạn các tế bào ung thư đã xâm lấn mô chính của cổ tử cung Để điều trị, người bệnh có thể sẽ bị cắt một phần hoặc toàn bộ tử cung, hoặc xạ trị. Nếu phải cắt bỏ quá nhiều mô, người phụ nữ có thể sẽ mất cơ hội mang thai do các mô sẹo gây hẹp cổ tử cung, cản trở tinh trùng vào gặp trứng.

Ung thư cổ tử cung giai đoạn II-III:

Trong giai đoạn này, khối ung thư bắt đầu lan đến âm đạo, các mô xung quanh cổ tử cung và vùng chậu, buộc phải điều trị bằng xạ trị phối hợp với hóa trị và không bảo tồn được chức năng sinh sản. Một số trường hợp có thể phẫu thuật nhưng thường phải cắt bỏ tử cung và buồng trứng, đồng thời vẫn phải kết hợp thêm xạ và hóa trị.

Ung thư cổ tử cung giai đoạn IV:

Đến thời điểm này, khối u lan ra ngoài vùng chậu, xâm lấn đến các bộ phận gần đó như bàng quang, trực tràng hoặc di căn đến các cơ quan như phổi, gan, xương… Biện pháp lúc này chủ yếu kéo dài thời gian sống và cố gắng giảm triệu chứng.

Biến chứng của ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ để lại nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm:

  • Vô sinh: Cổ tử cung là nơi trứng và tinh trùng phát triển. Nếu phụ nữ mắc phải ung thư cổ tử cung sẽ gây ảnh hưởng lớn đến tử cung. Đặc biệt, trong quá trình điều trị, bệnh nhân có khả năng phải cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung cùng buồng trứng, để đảm bảo tính mạng, kết hợp với hóa trị và xạ trị, không thể bảo tồn được chức năng sinh sản.  
  • Ảnh hưởng đến tâm lý: Từ những ảnh hưởng đến sức khỏe, ung thư cổ tử cung còn gây nên rối loạn cảm xúc, dẫn đến trầm cảm ở người bệnh.
  • Suy thận: Trong nhiều trường hợp, khối u ung thư cổ tử cung có thể di căn đến vào niệu quản, gây cản trở dòng nước tiểu ra khỏi thận. Nước tiểu tích tụ lâu ngày khiến thận sưng, dẫn đến sẹo, làm suy giảm chức năng của thận.
  • Chảy máu: Nếu ung thư cổ tử cung lan tới âm đạo, ruột hoặc bàng quang có thể gây chảy máu ở âm đạo, trực tràng hoặc đi tiểu lẫn máu.
  • Tử vong: Đây chính là biến chứng nguy hiểm nhất. Khi các khối u di căn đến những vùng khác trong cơ thể, không thể kiểm soát và loại bỏ, sẽ gây tử vong cho người bệnh.

Phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Tuy là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nữ giới nhưng nếu có biện pháp phòng ngừa sớm, hoặc được phát hiện sớm thì vẫn có cơ hội điều trị kịp thời.

  • Tiêm vắc - xin phòng HPV là cách đơn giản và hiệu quả nhất để phòng ngừa ung thư cổ tử cung. Tại Việt Nam, các chuyên gia khuyến cáo nữ giới nên tiêm vắc - xin phòng HPV trong độ tuổi từ 9 - 26, dù quan hệ tình dục hay chưa, nhưng tốt nhất là khi chưa quan hệ tình dục.
Tiêm vắc - xin phòng HPV là cách đơn giản và hiệu quả nhất để phòng ngừa ung thư cổ tử cung.
Tiêm vắc - xin phòng HPV là cách đơn giản và hiệu quả nhất để phòng ngừa ung thư cổ tử cung.
  • Sử dụng các biện pháp tự bảo vệ như dùng bao cao su khi quan hệ tình dục, luôn vệ sinh vùng kín sạch sẽ, đặc biệt là vào các thời điểm nhạy cảm như trong và sau chu kỳ kinh, sau khi quan hệ tình dục, xây dựng chế độ ăn uống khoa học, tập luyện phù hợp…
  • Thực hiện tầm soát và phát hiện sớm ung thư phụ khoa nói chung và ung thư cổ tử cung nói riêng để chữa trị kịp thời. Tầm soát ung thư cổ tử cung không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn giúp phát hiện các tế bào ung thư cổ tử cung ở giai đoạn loạn sản, giai đoạn 0, và điều trị thành công, giúp ngăn ngừa ung thư phát triển. Nếu bệnh càng tiến triển thì việc chữa trị càng trở nên khó khăn. 

Hy vọng bài viết này của chúng tôi đã đem đến cho các bạn những thông tin bổ ích. 

Với hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại, cùng đội ngũ bác sĩ đầu ngành, Khoa Phụ sản - Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc đã trở thành địa chỉ uy tín của rất nhiều chị em phụ nữ.

Nếu có bất cứ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ tổng đài của chúng tôi để được giải đáp và tư vấn chi tiết.

Tổng đài: 1900 55 88 96