Các bệnh lý viêm trực tràng, ung thư trực tràng ngày càng phổ biến, đe dọa đến sức khỏe và cuộc sống của người bệnh. Vậy trực tràng là gì? Các bệnh thường gặp, cách chẩn đoán và phòng ngừa ra sao?

Trực tràng là gì?

Trực tràng là một đoạn ruột thẳng ở cuối ruột già, nối giữa đại tràng và ống hậu môn, dài khoảng 11 - 15cm. Đoạn đầu trực tràng có hình sigma, đoạn cuối giãn ra tạo thành bóng trực tràng. Trực tràng khi nhìn nghiêng có hình dạng như dấu chấm hỏi, nằm vòng quanh ruột non, uốn cong theo mặt trước của xương cụt.

Trực tràng là gì? Trực tràng nằm ở đâu?
Trực tràng là gì? Trực tràng nằm ở đâu?

Trực tràng nằm ở đâu?

Trực tràng nằm ở phía trước xương cùng theo cấu tạo khung xương và hệ thống thần kinh. Ở nam giới và nữ giới do có sự khác nhau về cấu tạo cơ quan sinh dục nên vị trí trực tràng ở hai giới có sự khác biệt.

Ở nam giới, trực tràng nằm ở sau bàng quang, túi tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt và nối đến trung tâm đáy xương chậu. Trong khi đó, trực tràng ở nữ giới nằm tại khu vực tử cung, âm đạo. Phía trước trực tràng là cổ và thân tử cung, vòm âm đạo, phía sau là phần phúc mạc trực tràng gắn với thành sau âm đạo.

Cấu tạo của trực tràng

Theo kết quả giải phẫu y học, cấu tạo trực tràng gồm 5 lớp:

  • Lớp niêm mạc
  • Lớp dưới niêm mạc
  • Lớp cơ gồm lớp vòng trong và lớp cơ dọc bên ngoài
  • Lớp dưới thanh mạc
  • Lớp thanh mạc

Chức năng của trực tràng

Sau khi nắm được trực tràng là gì, vị trí và cấu tạo của trực tràng, hãy cùng tìm hiểu xem bộ phận này có chức năng như thế nào. Trực tràng là nơi lưu trữ chất thải và tham gia vào quá trình đào thải các chất cặn bã qua hậu môn. Đây là cơ quan có vai trò quan trọng đối với hệ tiêu hóa nói riêng và sức khỏe của cơ thể nói chung.

Thức ăn qua thực quản xuống dạ dày sẽ được tiêu hóa thành dịch lỏng, chuyển qua ruột non để tiếp tục phân hủy và hấp thụ chất dinh dưỡng. Phần thức ăn không được hấp thụ sẽ đi tiếp đến là đại tràng. Tại đây đại tràng hấp thụ một phần nước và các khoáng chất có lợi. Những chất dư thừa không tiêu hóa được hoặc không có lợi cho đường tiêu hóa sẽ được chuyển đến trực tràng. 

Trực tràng có vai trò quan trọng trong việc đào thải các chất cặn bã khỏi cơ thể
Trực tràng có vai trò quan trọng trong việc đào thải các chất cặn bã khỏi cơ thể

Việc đào thải các chất cặn bã khỏi cơ thể bằng đại tiện là bước cuối cùng của quá trình tiêu hóa và do trực tràng đảm nhiệm. Khi chất thải được đưa từ đại tràng xuống trực tràng, các dây thần kinh liên kết sẽ được kích thích truyền thông tin đến vỏ đại não, tạo cảm giác muốn đi đại tiện. Lúc này, trực tràng sẽ vận động để đẩy chất thải ra ngoài bằng ống hậu môn.

Như vậy, trực tràng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình tiêu hóa và sức khỏe. Nếu cơ quan này gặp vấn đề sẽ dẫn đến các bất thường ở hoạt động đại tiện, ảnh hưởng lớn đến hoạt động của cơ thể.

Các bệnh thường gặp ở trực tràng

Là nơi chứa các chất thải, trực tràng có nguy cơ cao mắc các bệnh lý viêm nhiễm. Tuy nhiên, nhiều người không biết trực tràng là gì và không hiểu được vai trò quan trọng của cơ quan này nên thường xem nhẹ các bệnh lý có thể gặp phải.

Các bệnh lý về trực tràng phổ biến nhất là bệnh sa trực tràng, viêm trực tràng và ung thư trực tràng.

Viêm trực tràng

Viêm trực tràng là bệnh lý phổ biến nhất trong các bệnh về trực tràng. Biểu hiện của bệnh là trực tràng bị tổn thương dẫn đến viêm loét. Viêm trực tràng tác động tiêu cực đến quá trình hoạt động của hệ tiêu hóa, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Trực tràng dễ bị vi khuẩn, virus tấn công gây viêm loét
Trực tràng dễ bị vi khuẩn, virus tấn công gây viêm loét

Những người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh là đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh viêm trực tràng. Cụ thể, thói quen thường xuyên hút thuốc lá, sử dụng đồ uống có cồn như rượu bia, sử dụng thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, chưa được nấu chín… sẽ làm tổn thương niêm mạc trực tràng dẫn đến viêm nhiễm. 

Ngoài ra, bệnh viêm trực tràng còn gây ra bởi việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong thời gian dài, khiến vi khuẩn có lợi bị tiêu diệt gây mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột. Một số nguyên nhân gây bệnh khác có thể kể đến như: tình trạng căng thẳng kéo dài, thói quen uống ít nước và ăn ít chất xơ,...

Sa trực tràng

Bệnh sa trực tràng được chia thành 2 loại là sa niêm mạc trực tràng và sa toàn bộ trực tràng. Sa niêm mạc là sa một phần trực tràng, trong khi sa toàn bộ là tình trạng toàn bộ thành trực tràng lộn lại và chui ra ngoài hậu môn.

Các nghiên cứu cho thấy mọi đối tượng từ trẻ em đến người cao tuổi đều có nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, nữ giới có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn từ 15 - 20% so với nam giới. Lý do là bởi phụ nữ trải qua quá trình mang thai, sinh nở, nhất là những ca sinh khó, rạch tầng sinh môn khiến trực tràng bị kéo lệch và giãn ra. Phụ nữ phẫu thuật cắt tử cung có nguy cơ cao mắc bệnh sa trực tràng.

Ung thư trực tràng

Các 2 loại khối u trực tràng là u lành tính và u ác tính. U trực tràng lành tính xuất hiện trên bề mặt niêm mạc trực tràng, bao gồm: u xơ, u mỡ, u mạch máu, polyp trực tràng… U trực tràng ác tính có khả năng phát triển thành ung thư, những khối u có thể lây lan đến các bộ phận khác trong cơ thể. Đây là bệnh lý nguy hiểm nhất tại trực tràng, đe dọa đến tính mạng của người bệnh.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc ung thư trực tràng bao gồm: gen di truyền, thói quen ăn uống không lành mạnh (sử dụng nhiều đồ ăn nhanh, đồ ăn lên men, thực phẩm không đảm bảo vệ sinh…), sử dụng nhiều đồ uống có cồn, ăn ít chất xơ, uống ít nước,...

Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng của ung thư trực tràng không rõ ràng, dễ nhầm lẫn với tình trạng rối loạn tiêu hóa, khiến người bệnh chủ quan, không kiểm tra, thăm khám. Khi những dấu hiệu bất thường đã rõ ràng mới tiến hành thăm khám thì bệnh đã ở giai đoạn muộn nên rất khó điều trị.

Cách phát hiện bệnh lý trực tràng

Các bệnh lý trực tràng nếu được phát hiện sớm sẽ giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao hơn. Hiện nay, nội soi đại trực tràng là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán các bệnh về trực tràng. Đặc biệt với công nghệ hiện đại như nội soi NBI 5P thế hệ mới đang được ứng dụng hiệu quả tại Hệ thống y tế Thu Cúc, bác sĩ có thể quan sát sắc nét bề mặt niêm mạc trực tràng, phát hiện mọi bất thường dù là nhỏ nhất. 

Nội soi NBI 5P sử dụng ánh sáng dải tần hẹp giúp quan sát sâu dưới lớp niêm mạc, đồng thời có khả năng phóng đại hình ảnh đến hơn 100 lần. Điều này mang lại ưu thế vượt trội trong phát hiện và chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa. Mặt khác, tại Thu Cúc, gây mê trong nội soi đại trực tràng với công nghệ NBI 5P ứng dụng bơm tiêm điện tự động giúp quá trình nội soi diễn ra êm ái, nhẹ nhàng và nhanh chóng nhất.

Nội soi đại trực tràng là phương pháp chẩn đoán hiệu quả các bệnh lý trực tràng
Nội soi đại trực tràng là phương pháp chẩn đoán hiệu quả các bệnh lý trực tràng

Nội soi kết hợp với sinh thiết tế bào sẽ mang lại tính chính xác cao trong chẩn đoán bệnh lý trực tràng nói chung, trong đó có ung thư trực tràng từ giai đoạn khởi phát.

Bên cạnh đó, các phương pháp khác được sử dụng để chẩn đoán bệnh lý trực tràng còn có chụp X-quang có bơm thuốc cản quang, chụp cản quang kép, CT, MRI, PET. 

Cần làm gì để bảo vệ sức khỏe trực tràng?

Để ngăn ngừa các bệnh lý trực tràng, hãy tham khảo một số lưu ý sau:

  • Xây dựng lối sống lành mạnh, tránh xa các chất kích thích, chất có chứa cồn, thường xuyên tập thể dục, không hút thuốc lá…
  • Thiết lập thói quen ăn uống khoa học, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, đồ ăn luôn được nấu chín, uống nhiều nước, ăn nhiều chất xơ, bổ sung vitamin tăng sức đề kháng cho cơ thể, hạn chế đồ cay nóng, đồ ăn nhanh…
  • Thực hiện khám sức khỏe và nội soi định kỳ: Bạn nên thăm khám sức khỏe định kỳ 6 tháng - 1 năm/ lần theo chỉ dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm các bệnh lý trực tràng, kể cả khi chưa có các triệu chứng bất thường.

Hy vọng bài viết trên đã phần nào giúp bạn hiểu rõ trực tràng là gì, bệnh trực tràng thường gặp, cách chẩn đoán và phòng ngừa các bệnh lý. Nếu có thắc mắc cần giải đáp về các vấn đề tiêu hóa hoặc muốn đặt lịch khám - nội soi dạ dày - đại tràng tại Hệ thống y tế Thu Cúc, hãy liên hệ tổng đài 1900 55 88 96 để được hỗ trợ tư vấn tốt nhất.