Trẻ sơ sinh bị trớ sữa là tình trạng sữa bị đẩy ra ngoài miệng khi ăn, thường gặp ở rất nhiều trẻ nhỏ. Hiện tượng trớ sữa ở trẻ có thể do nguyên nhân cho ăn uống sai cách nhưng cũng có thể là biểu hiện của các bệnh lý nội khoa, ngoại khoa cha mẹ cần quan tâm.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị trớ sữa

Nôn trớ sữa ở trẻ sơ sinh do nhiều nguyên nhân. Hầu hết trẻ sơ sinh đều có biểu hiện này ở những ngày đầu sau sinh. Bé sẽ bị trớ ngay khi vừa ăn no hay khi vặn mình, tuy nhiên tình trạng này sẽ giảm dần và tự hết sau 6 - 24 giờ.  Đây là hiện tượng nôn trớ bình thường ở trẻ do trẻ dần thích nghi với ăn uống. Tuy nhiên, nôn trớ cũng bắt nguồn từ các nguyên nhân khác cha mẹ cần đặc biệt chú ý.

Trẻ có thể bị trớ sữa do mẹ cho bú không đúng cách
Trẻ có thể bị trớ sữa do mẹ cho bú không đúng cách

Trẻ nôn trớ sữa do chăm sóc và cho bé ăn không đúng cách

Do hệ tiêu hóa của trẻ đang dần thích nghi nên khi mẹ cho bú quá no, quá nhiều hoặc ép trẻ bú quá ngưỡng trẻ sẽ dễ dàng bị nôn trớ. Bên cạnh đó, việc cho con bú không đúng tư thế, bú bình không đúng cách sẽ làm trẻ nuốt nhiều không khí, không khí này nhanh chóng là cho dạ dày của bé bị lấp đầy, chóng no, chóng đói và đặc biệt gây ra tình trạng nôn trớ do đầy hơi.

Nhiều bà mẹ ngay sau khi cho con ăn đặt con nằm ngay, đây cũng chính là thói quen khiến trẻ bị trớ sữa ngay sau khi ăn do thay đổi tư thế đột ngột khiến trào ngược dạ dày. Ngoài ra, việc quấn tã chăn quá chặt cũng sẽ khiến bé bị trớ sữa.

Trẻ sơ sinh bị trớ sữa do bệnh lý nội khoa

Nếu đã cải thiện tất cả các nguyên nhân trên mà trẻ vẫn luôn bị trớ sữa, và đặc biệt còn kèm theo sự quấy khóc, bỏ bữa, trẻ uể oải, hay thậm chí là co giật thì cha mẹ cần đặc biệt lưu ý vì rất có thể trẻ đang có các bệnh lý nội khoa sau đây và cần đưa trẻ đến kiểm tra ngay lập tức:

  • Trẻ đang gặp các vấn đề về đường tiêu hóa như tiêu chảy, chậm nhu động ruột.
  • Trẻ cũng có thể gặp các vấn đề về đường hô hấp như: viêm họng, viêm phổi, amidan,.....
  • Hiện tượng tăng áp lực hộp sọ, nguy hiểm nhất là xuất huyết não do giảm prothrombin.
  • Trẻ gặp hội chứng sinh dục thượng thận hoặc bị rối loạn thần kinh thực vật, điển hình là chứng co thắt môn vị.

Trẻ sơ sinh bị trớ sữa do bệnh lý ngoại khoa

Ngoài các bệnh lý nội khoa, trẻ cũng có thể bị trớ sữa do cách bệnh lý ngoại khoa như

  • Trẻ nôn trớ do dị tật đường tiêu hóa, thường gặp nhất là tình trạng trẻ bị phì đại môn vị, thoát vị hoành, teo thực quản (trẻ sẽ thường nôn ngay trong ngày đầu mới sinh) hay hẹp tá tràng bẩm sinh.
  • Trẻ nôn trớ sữa do bị tắc ruột hay xoắn ruột. Trường hợp này sẽ kèm theo các biểu hiện như trẻ quấy khóc, bụng chướng, nhiễm trùng toàn thân, bí đại tiện và tiểu tiện, một số trẻ đi ngoài có phân lẫn máu và dịch dạ dày.
Mẹ cần theo dõi sát sao để có thể tìm ra nguyên nhân khiến trẻ bị trớ sữa
Mẹ cần theo dõi sát sao để có thể tìm ra nguyên nhân khiến trẻ bị trớ sữa

Khi trẻ bị nôn trớ, cha mẹ cần phải làm gì?

Khi thấy con bị nôn trớ, nhiều bà mẹ lúng túng không biết phải nên làm thế nào để kịp thời ngăn cơn trớ của con. Tuy nhiên, các bà mẹ hãy ghi nhớ một số thao tác đơn giản dưới đây để xử lý bước đầu tình trạng nôn trớ của trẻ:

  • Nghiêng đầu trẻ sang một bên để tránh cho trẻ sặc chất nôn.
  • Ngay sau đó cần làm sạch chất nôn theo thứ tự trong miệng, họng và mũi trẻ. Cha mẹ có thể thao tác bằng cách hút hoặc đơn giản sử dụng một khăn gạc quấn vào ngón tay để thấm sạch các chất nôn.
  • Giúp trẻ ho, bật những chất nôn còn đọng lại ở cổ họng bằng cách khum tay vỗ nhẹ hai bên lưng trẻ để tạo phản xạ ho, đông thời vẫn để nghiêng trẻ sang đầu một bên.
  • Lau các vị trí cơ thể có dính chất nôn bằng nước ấm, khăn hoặc vải mềm và thay toàn bộ những đồ dính chất nôn cho trẻ.
  • Sau khi trẻ qua cơn nôn, mẹ nên cho trẻ uống nước ấm hoặc cho bú mẹ, bú bình từ từ và sau khi thấy ổn định hãy giúp trẻ ngủ.
  • Cha mẹ lưu ý tuyệt đối không dùng thuốc chống nôn cho trẻ khi không được bác sĩ tham vấn và đặc biệt cần theo dõi sát sao những biểu hiện nôn trớ sữa tiếp theo.

Xử lý nhanh trong trường hợp trẻ bị trớ sữa và sặc chất trớ 

Khi trẻ bị trớ sữa và chất trớ trở thành các dị vật đường thở khiến trẻ bị dị vật đường thở, cha mẹ đặc biệt ghi nhớ không được phép dùng tay cố móc chất nôn mà phải  thực hiện ngay các thao tác Heimlich để đẩy các dị vật đó ra theo một trong các cách sau:

Vỗ lưng trẻ

Trẻ được đỡ nằm sấp bằng một tay của người thực hiện sao cho cổ thấp hơn thân trẻ

Bàn tay còn lại sẽ vỗ 5 cái vào lưng bé tại vị trí giữa 2 bả vai trẻ để đẩy chất trớ ra ngoài

Ấn ngực trẻ

Trẻ sẽ được nằm ngửa trên tay người thực hiện sao cho đầu và cổ thấp hơn thân

Sau đó dùng dụng cụ hút sạch lượng sữa bị trớ còn đang mắc trong mũi và họng

Sau đó người thực hiện sẽ sử dụng hai ngón của bàn tay còn lại ấn  mạnh tại vị trí vùng giữa dưới ức 5 lần.

Bên cạnh thực hiện riêng lẻ từng cách trên, cha mẹ cũng có thể kết hợp chung hai cách trên để việc sơ cứu được diễn ra nhanh chóng hơn.

Phương pháp Heimlich giúp xử lý tình huống trẻ hóc chất trớ, dị vật
Phương pháp Heimlich giúp xử lý tình huống trẻ hóc chất trớ, dị vật

Theo dõi và đánh giá tình trạng trẻ sơ sinh bị trớ sữa

Trẻ sơ sinh dạ dày nằm ngang và cơ tâm vị đóng chưa chặt nên rất dễ bị nôn trớ. Bên cạnh đó, việc nôn trớ, trớ sữa ở trẻ sơ sinh tiềm ẩn nhiều  nguy cơ về các bệnh lý khác nên việc đánh giá và theo dõi tình trạng nôn trớ là vô cùng cần thiết. Cha mẹ cần theo dõi và đánh giá trên các mặt sau:

  • Cân nặng và chiều cao của trẻ đã phù hợp với độ tuổi của con hay chưa.
  • Các triệu chứng khi nôn của con: con nôn vọt, nôn thốc tháo, hay nôn khan. Con trớ sữa thì là sữa vừa được ăn hay sữa đã vón, màu sắc như nào.
  • Thời điểm con nôn trong ngày là khi nào, gần hay xa bữa ăn.
  • Các biểu hiện về nhịp thở, màu da, tinh thần của trẻ và các biểu hiện khác (động tác của trẻ, trẻ có co giật không,...)
  • Trẻ nôn trớ sữa có kèm các biểu hiện về bệnh lý hô hấp như chảy mũi, ngạt mũi hay ho, bị đờm hay không.
  • Trẻ có bị táo bón, tiêu chảy, ợ hơi không.
  • Trẻ có kèm tình trạng thóp phập phồng quá mạnh, trẻ quấy khóc, co giật và hốt hoảng hay không.
Khi trẻ bị trớ sữa, mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện để đề phòng các nguy cơ tiềm ẩn cho con
Khi trẻ bị trớ sữa, mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện để đề phòng các nguy cơ tiềm ẩn cho con

Chăm sóc trẻ như nào để hạn chế tình trạng trớ sữa

Để hạn chế tình trạng trẻ sơ sinh bị trớ sữa do sai lầm về cách cho ăn (trẻ bị nôn trớ cơ năng), cha mẹ cần lưu ý:

  • Mẹ cần cho con bú đúng tư thế, đúng khớp động. Thông thường nên cho trẻ bú nghiêng một góc 45 độ kể cả bú bình và ti mẹ. Giúp trẻ ngậm vú thoải mái, không nên quá sâu hoặc quá nông, với bé ti bình thì cần cho trẻ ngậm kín núm vú để tránh lọt không khí.
  • Cho con bú từ từ, đủ cữ, không nên ép bé bú quá no. Mẹ nên cho bé ăn thành nhiều bữa nhỏ.
  • Sau khi bé ăn xong, mẹ đừng quên vỗ ợ hơi cho bé ít nhất 10 - 15 phút để giảm tình trạng đầy hơi, nôn trớ.
  • Tiếp đó xoa nhẹ nhàng quanh rốn giúp trẻ thoải mái sau khi ăn.
  • Sau khi con ăn no hãy từ từ bế trẻ hướng đầu lên, tuyệt đối không để bé nằm ngay khi vừa ăn xong.

Trong trường hợp trẻ bị nôn trớ sữa liên tục, tình hình không cải thiện ngay cả khi bú đúng tư thế và đã điều chỉnh các yếu tố như trên, đồng thời xuất hiện các dấu hiệu bất thường như co, sốt, nôn trớ sữa liên tục,.... thì trẻ đã bị trớ sữa bệnh lý và cần đưa ngay đến cơ sở y tế để kiểm tra và xử lý kịp thời.

Trên đây là một số kiến thức liên quan tới trẻ sơ sinh bị trớ sữa. Hi vọng rằng các bà mẹ đã trang bị thêm cho mình được những kiến thức bổ ích để việc nuôi dạy trẻ thuận lợi hơn. Với trẻ sơ sinh, có rất nhiều vấn đề sức khỏe mẹ bầu cần tìm hiểu, không chỉ riêng việc trớ sữa. Chính vì vậy khi có các thắc mắc đừng ngại gọi đến hotline 0904 97 0909, chúng tôi sẵn sàng giải đáp cho bạn.