“Lai rai như tai mũi họng” quả đúng không sai. Mỗi lần trẻ bị sổ mũi kéo dài khiến các bậc phụ huynh vô cùng lo lắng bởi bệnh lý tai - mũi - họng có sự liên quan mật thiết với nhau. Nếu không xử trí tình trạng sổ mũi tốt, để lâu còn có thể gây biến chứng sang các bệnh về tai và họng như viêm tai giữa, viêm amidan, … khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, bé phải sử dụng thuốc kháng sinh là điều khó tránh khỏi. 

Trẻ bị sổ mũi kéo dài nguyên nhân do đâu?

Nhiều bậc phụ huynh khi thấy trẻ bị sổ mũi ban đầu chỉ nghĩ con bị cảm lạnh, cúm hay viêm mũi nên “khụt khà, khụt khịt” vài hôm là khỏi. Tuy nhiên, không ít trường hợp mặc cho mẹ đã vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý, nhưng tình trạng sổ mũi ở bé vẫn kéo dài không đỡ. Nước mũi con lúc xanh, lúc vàng, thỉnh thoảng bé có ho nhưng không sốt. Thậm chí nhiều bậc phụ huynh đã từng cho con đi khám ở nhiều nơi, dùng nhiều loại thuốc khác nhau (thuốc kháng sinh, tiêu viêm) nhưng tình trạng sổ mũi kéo dài của con vẫn không thuyên giảm. Vậy nguyên nhân gây sổ mũi kéo dài là gì? 

nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi
Trẻ bị sổ mũi kéo dài có thể do nhiều bệnh lý khác nhau gây ra trong đó chủ yếu là các bệnh tai mũi họng

Sổ mũi ở trẻ em có thể do nhiều nguyên nhân như cảm lạnh, cúm, tuy nhiên ở trẻ nhỏ cơ quan hô hấp của trẻ còn kém nên con dễ mắc các bệnh lý về tai-mũi-họng. Đây là nhóm bệnh lý chủ yếu gây tình trạng sổ mũi kéo dài ở trẻ. 

- Viêm mũi: nếu là viêm mũi nhẹ, khi lớp niêm mạc mũi bị tổn thương con có thể xuất hiện tình trạng sổ mũi. Khi này mẹ chỉ cần vệ sinh mũi cho bé sạch sẽ bằng dung dịch nước muối sinh lý nhỏ mũi NaCL 0.9%, chăm sóc giữ ấm cơ thể và cho con ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, không cần dùng thuốc bé có thể tự khỏi sau khoảng 3-5 ngày. Nếu tình trạng viêm mũi nặng, phụ huynh cần cho bé đi khám bác sĩ để được kiểm tra và sử dụng thuốc kháng viêm và chỉ định dùng thuốc phù hợp.

- Viêm xoang: Viêm xoang cũng có thể gây tình trạng sổ mũi kéo dài. Những người bị viêm xoang ngoài sổ mũi nhiều, nước mũi còn có mùi hôi, tanh, có thể kèm các biểu hiện như đau đầu, nhức mắt, ..

- Viêm VA: Trẻ nhỏ đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi rất thường mắc bệnh này. VA là tổ chức lympho ở vòm mũi họng, cùng với amidan để thực hiện chức năng bắt giữ các vi sinh vật có hại đi qua mũi hoặc miệng. VA cũng sản sinh ra kháng thể để chống lại vi khuẩn. Do đó VA cũng có thể bị vi khuẩn tấn công và bị viêm. Khi bị viêm VA gây ra tình trạng ho, sổ mũi kéo dài, sốt,... Sau nhiều lần viêm cấp tính, VA sẽ bị quá phát và xơ hóa tình trạng này được gọi là viêm VA mạn tính. Dấu hiệu chủ yếu của viêm VA mạn tính là chảy nước mũi kéo dài (trẻ bị sổ mũi kéo dài). Nước mũi trong hoặc nhày, có thể có mủ do bội nhiễm vi khuẩn. Viêm VA mạn tính lâu ngày nước mũi chảy thường xuyên hơn, có màu vàng hoặc xanh, thường được gọi là “thò lò mũi xanh”.

- Viêm Amidan: Đây là bệnh lý tai mũi họng thường gặp ở trẻ em có thể tái đi tái lại, dễ gây biến chứng. Amidan tương tự như VA là những tế bào lympho để bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn. Khi chúng tiếp xúc với vi khuẩn và bị vi khuẩn tấn công dễ xảy ra tình trạng viêm nhiễm, ban đầu là viêm cấp tính sau nhiều lần dễ biến chứng thành viêm amidan mạn tính. Biểu hiện của viêm amidan cấp tính như ho, sốt, đau họng, hơi thở có mùi hôi, ngạt mũi, một số trẻ có thể bị sổ mũi kéo dài. 

Các bệnh lý về tai mũi họng thường có liên quan mật thiết với nhau: họng chính là nơi giao nhau giữa miệng và mũi, mũi lại thông với họng qua vòm họng. Còn tai sẽ được thông với họng qua các lỗ vòi nhĩ nằm ở thành bên của họng. Đặc biệt ở trẻ em, vòi nhĩ thường ngắn, nằm ngang nên khi họng bị viêm khiến tiết nhiều chất dịch, mủ (điển hình là khi trẻ bị viêm VA, amidan) mủ sẽ theo vòi nhĩ thông lên tai gây viêm tai. Còn khi bé bị viêm mũi gây ngạt mũi, sổ mũi, các virus, vi khuẩn từ các chất nhầy này sẽ thông xuống họng gây viêm họng và gây ra các bệnh lý khác.

Nếu trẻ bị sổ mũi kéo dài không được chăm sóc, xử trí kịp thời và hiệu quả, có thể kéo theo nhiều biến chứng nguy hiểm khác như áp-xe amidan, áp xe thành họng, áp xe mắt, sung huyết mũi, viêm tai giữa, viêm não, nhiễm trùng huyết,,.. Vì vậy, khi thấy trẻ sổ mũi trên 3 ngày không khỏi hoặc nước mũi đổi màu, cha mẹ cần đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa nhi hoặc chuyên khoa Tai mũi họng để bé được thăm khám, chẩn đoán đúng bệnh và có biện pháp xử trí tốt nhất, hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh khi không cần thiết.

Mách mẹ cách xử trí khi trẻ bị sổ mũi kéo dài

Xử trí khi trẻ bị sổ mũi
Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý là biện pháp an toàn giúp làm thông thoáng đường thở cho con nhất là trẻ ra nhiều dịch mũi

Có phải cứ viêm tai-mũi-họng là phải dùng thuốc kháng sinh? Đây là thắc mắc của không ít các bậc phụ huynh khi được truyền tai nhau “cứ tai mũi họng là táng kháng sinh rồi”. Nhưng trên thực tế, không phải trường hợp nào trẻ bị viêm họng, viêm tai, viêm mũi cũng cần dùng thuốc kháng sinh:

- Chỉ những trường hợp bệnh do vi khuẩn gây ra hay tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thì việc sử dụng kháng sinh mới có tác dụng.

- Còn bệnh do virus gây ra thì việc sử dụng kháng sinh là không cần thiết. Không giúp bé mau khỏi hơn mà còn dễ gây ra tình trạng kháng kháng sinh rất nguy hiểm.

Đối với những trẻ bị viêm VA, viêm amidan tái phát nhiều lần (>5 lần/năm) và có thể gây ra các biến chứng thì các bác sĩ sẽ cân nhắc nên cắt amidan, nạo V.A cho trẻ để hạn chế tình trạng sử dụng kháng sinh kéo dài.

Bên cạnh đó với trường hợp trẻ bị sổ mũi kéo dài, các bậc phụ huynh cần lưu ý điều sau:

- Tăng cường sức đề kháng cho con bằng cách bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng thông qua chế độ ăn uống giàu dưỡng chất, vitamin và bổ sung các khoáng chất để bé tăng cường sức đề kháng.

- Vệ sinh mũi họng cho con bằng nước cách súc miệng bằng nước muối sinh lý hàng ngày, vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý.

- Nếu trẻ có nhiều mũi quá thì mẹ có thể lấy khăn mềm hoặc giấy ướt dai làm bấc sâu kèn đưa vào mũi trẻ để lấy bớt dịch mũi ra giúp đường thở của con được sạch sẽ và thông thoáng.

- Tránh để bé đưa tay vào ngoáy mũi hay xì mũi quá nhiều vì điều này có thể khiến vi khuẩn xâm nhập vào bên trong mũi của con, ngoáy mũi hoặc xì mũi nhiều còn có thể làm mỏng lớp niêm mạc mũi, khi đó dễ dẫn đến tình trạng chảy máu mũi (sung huyết mũi).

- Tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc nhỏ mũi bằng kháng sinh về điều trị cho con. Vì điều này có thể dẫn tới tình trạng vi khuẩn kháng thuốc gây khó khăn cho việc điều trị sau này.

Những sai lầm cần tránh khi trẻ bị sổ mũi 

sai lầm cần tránh khi trẻ bị sổ mũi
Bắt trẻ xì mũi nhiều, xì quá mạnh hoặc rửa mũi nhiều có thể làm mỏng niêm mạc mũi gây suất huyết mũi

Rửa mũi quá nhiều: làm mất đi chất nhầy tự nhiên trong khoang mũi (chất nhầy này có vai trò tạo độ ẩm, ngăn chặn bụi bẩn). Nếu mất đi chất nhầy này, trẻ dễ bị khô mũi, nhiễm khuẩn mũi, gây tổn thương niêm mạc mũi, dễ bị viêm hơn. Đồng thời làm mỏng lớp niêm mạc mũi dễ dẫn tới tình trạng sung huyết mũi.

Tự hút mũi cho trẻ: dụng cụ hút mũi nếu không sử dụng đúng cách cũng sẽ gây hại cho bé. Phụ huynh khi dùng dụng cụ hút mũi như xilanh thì chú ý không nên đặt quá sâu và quá nhiều lần sẽ có thể khiến niêm mạc mũi bị phù nề rất nguy hiểm. Nên đưa con đến bác sĩ để bác sĩ vệ sinh hút mũi đúng cách cho con. 

Lạm dụng thuốc nhỏ mũi: thuốc nhỏ mũi có chứa thành phần corticoid, kháng sinh… giúp diệt khuẩn nhanh chóng nhưng chúng lại dễ gây ra các tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm cho trẻ. Vì thế, việc sử dụng thuốc nhỏ mũi nào, trong thời gian bao lâu, mẹ cần tuân thủ theo đúng đơn thuốc của bác sĩ để đảm bản an toàn cho con. 

Khi thấy trẻ bị sổ mũi kéo dài, ba mẹ nên cho bé đi thăm khám với bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa Tai mũi họng để con được kiểm tra và có biện pháp xử trí tốt nhất. Tuyệt đối không tùy tiện sử dụng kháng sinh!

Phụ huynh cần tư vấn hay muốn đặt lịch khám cho con tại Thu Cúc, xin vui lòng liên hệ tổng đài 1900558896 hoặc hotline 0904970909 để được hỗ trợ tốt nhất.