Bệnh Zona thần kinh hay còn gọi là “giời leo”. Đây là bệnh do virus varicella zoster virus (VZV) cùng loại với virus gây bệnh thủy đậu gây nên. Người bệnh thường đau nhức, nóng rát và khó chịu tại vị trí tổn thương. Nếu không được chữa trị kịp thời bệnh có khả năng lây lan nhanh và có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm. 

Nguyên nhân gây zona thần kinh 

nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh
Bệnh Zona thần kinh do virus varicella zoster virus (VZV) cùng loại với virus gây bệnh thủy đậu gây nên

Bệnh zona thần kinh (tên tiếng anh: shingles) hay dân gian thường gọi là bệnh “giời leo”. Bệnh zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng ngoài da nhưng lại có tổn thương gốc ở dây thần kinh. Bệnh do virus thần kinh Varicella zoster (VZV) gây ra - Đây cũng chính là virus gây bệnh thủy đậu ở trẻ em. Loại virus này thuộc họ virus herpes. 

Sau khi gây bệnh thủy đậu khỏi, một số virus này còn tồn tại trong cơ thể người dưới trạng thái ngủ bên trong các dây thần kinh cảm giác, các hạch thần kinh và vì ở trạng thái ngủ nên chúng không gây bệnh. Nhưng khi gặp điều kiện thích hợp loại virus này sẽ “thức giấc” tái hoạt động. Virus VZV sẽ nhân lên và lan truyền qua các đầu dây thần kinh cảm giác, gây tổn thương niêm mạc da, tạo thành các mảng phát ban đỏ, gây đau dọc theo dây thần kinh gây ra bệnh zona thần kinh, dân gian thường gọi là “giời leo”. 

Các tác nhân khiến virus Varicella zoster (VZV) tái hoạt động: 

- Người bệnh suy giảm miễn dịch (hệ miễn dịch yếu do tuổi tác, bệnh tật, thuốc,....)

- Sang chấn tinh thần (stress, mệt mỏi,...)

- Suy nhược cơ thể

- Các biện pháp điều trị bằng tia xạ

- Tổn thương vùng da bị nổi ban,...

Biểu hiện của bệnh zona thần kinh

Biểu hiện bệnh zona thần kinh
Bệnh zona thần kinh gây tổn thương vùng da phía trên dây thần kinh tạo thành các dải mụn nước, nóng đỏ, sưng nề,..

Bệnh zona thần kinh chỉ phát triển ở một bên cơ thể và tập trung vùng mà dây thần kinh bị tổn thương do sự tái hoạt động của virus VZV, chứ không phát triển trên toàn bộ cơ thể. Các khu vực mà dây thần kinh dễ bị tổn thương do virus gây bệnh zona như cổ, vai, cánh tay, mắt, đầu, hông xuống đùi, liên sườn từ một bên ngực lan ra sau lưng. Trong một số trường hợp cá biệt, bệnh có thể bị ở cả hai bên hay lan tỏa. 

Giai đoạn khởi phát: Biểu hiện ban đầu của bệnh là tổn thương vùng da phía trên dây thần kinh cảm giác da như bỏng, nóng rát, tê, đau, châm chích, nhất là về ban đêm. Người bệnh có thể kèm theo biểu hiện nhức đầu, sợ ánh sáng, khó chịu. Khoảng nửa ngày đến một ngày sau, vùng da xuất hiện mảng đỏ, hơi nề, đường kính cm, sắp xếp dọc theo sự phân bổ thần kinh, dần dần nối với nhau thành các dải, vệt. 

Giai đoạn toàn phát: Khoảng vài ngày sau, tại vùng da bị tổn thương xuất hiện các mụn nước, bọng nước, tập trung thành từng đám giống như chùm nho dọc theo dây thần kinh gây cảm giác đau nhức, bỏng buốt quanh khu vực vùng da bị tổn thương. Lúc đầu mụn nước căng, khó vỡ, về sau chúng bắt đầu đục dần và vỡ tạo thành các vết loét. Khi lành, mụn đóng kết vẩy và để lại sẹo. Thời gian từ khi mụn nước bắt đầu xuất hiện cho đến khi chúng vỡ ra và tạo thành sẹo là khoảng 2-4 tuần. 

Bệnh zona thần kinh có lây không? 

Zona thần kinh là bệnh truyền nhiễm ngoài da, dễ lây lan trong gia đình và cộng đồng từ người này sang người khác khi tiếp xúc trực tiếp với mụn nước trên cơ thể người bệnh. Bệnh thương hay bùng phát vào mùa hè, mùa mưa, khi thời tiết giao mùa. 

Biến chứng nguy hiểm của zona thần kinh

Biến chứng nguy hiểm của bệnh zona thần kinh ở mắt
Zona thần kinh xuất hiện gần mắt rất nguy hiểm, người bệnh khi có biểu hiện cần đi thăm khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm

Bệnh zona thần kinh thường tiến triển lành tính, nếu được chữa trị sớm và đúng cách bệnh sẽ mau chóng khỏi, ít để lại biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, bệnh có thể xảy ra ở các vị trí nguy hiểm như mắt, đầu, sọ não, bộ phận sinh dục,... nếu tổn thương dây thần kinh kéo dài và không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như: 

- Ảnh hưởng đến mắt, nặng có thể gây mất thị lực tạm thời hoặc mù

- Viêm phổi

- Gặp các vấn đề về thính giác

- Viêm não,..

Bệnh zona thần kinh bao lâu thì khỏi? 

Khoảng vài ngày đến 1 tuần trước khi có mẩn đỏ trên da, người bệnh sẽ có cảm nhận đau rát và nhạy cảm vùng da. Mụn nước bắt đầu xuất hiện và lan theo đường dây thần kinh trong khoảng 3-5 ngày. Sau đó các mụn nước sẽ vỡ ra và bắt đầu khô lại. Nếu được điều trị kịp thời, bệnh zona thần kinh sẽ khỏi trong khoảng 2-4 tuần sau khi điều trị và ít để lại biến chứng nguy hiểm. Vùng da bị tổn thương có thể để lại sẹo hoặc vết thâm, lâu dần sẹo và vết thâm sẽ mờ dần. 

Điều trị bệnh zona thần kinh

điều trị bệnh zona thần kinh ở đâu tốt
Chuyên khoa da liễu Hệ thống Y tế Thu Cúc là địa chỉ uy tín thăm khám nhiều bệnh lý ngoài da trong đó có bệnh zona thần kinh được nhiều người lựa chọn

Bệnh zona thần kinh hiện chưa có thuốc điều trị triệt để. Các biện pháp điều trị chỉ nhằm mục tiêu giảm tổn thương, giảm đau, ngăn ngừa biến chứng. 

Các biện pháp điều trị gồm:

- Điều trị tại chỗ: Sử dụng một số loại thuốc có tính sát trùng, chống viêm nhằm mục đích giảm đau và ngăn ngừa bệnh chuyển biến xấu ở giai đoạn cấp tính như: dung dịch xanh metylen 1%, tím methyl 1%, hồ nước, thuốc mỡ acyclovir và dung dịch castellani,…

- Điều trị toàn thân: Có thể phải sử dụng thuốc kháng sinh chống bội nhiễm vi khuẩn và thuốc kháng virus acyclovir, kháng viêm, chống phù nề, …

Các trường hợp bị zona thần kinh mà gây đau nhiều, kéo dài, mất ngủ cần sử dụng thuốc an thần, giảm đau mạnh. Nhưng các loại thuốc này bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ, người bệnh tuyệt đối không được mua và sử dụng vì có thể gây ra những hậu quả nguy hiểm. 

Các trường hợp cần đến viện ngay

Bạn nên đến gặp bác sĩ khi có các biểu hiện sau:

Đau hoặc nổi ban thành 1 dải ở một phía của cơ thể nên đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt vì những thuốc kháng virus chỉ hiệu quả khi được sử dụng sớm. Đặc biệt với những người mắc hội chứng suy giảm miễn dịch càng nên thăm khám sớm. 

Cần nhập viện ngay khi: 

- Vết ban và vết phồng nổi lên ở mũi hoặc gần mắt 

- Bệnh zona kèm với sốt cao hoặc mệt mỏi

- Vết phồng lan ra nhiều khu vực khác của cơ thể

Phòng bệnh zona thần kinh 

Cách phòng bệnh zona tốt nhất là tiêm phòng vắc-xin ngừa thủy đậu. Vắc xin này có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch cơ thể kháng lại varicella zoster virus VZV  hoặc giữ cho chúng ở trạng thái bất hoạt, giảm nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh. 

Hạn chế tiếp xúc với vùng da tổn thương của người bệnh hoặc khi tiếp xúc phải có các biện pháp bảo vệ tránh nhiễm dịch như không dùng tay chạm trực tiếp vào mụn nước ở người mắc bệnh. 

Thường xuyên vệ sinh cá nhân, đặc biệt là tay sạch sẽ

Người bị zona thần kinh cần sử dụng băng gạc hay quần áo che lại vết phát ban hoặc mụn nước để tránh vỡ làm lây nhiễm cho người khác. 

Người bệnh cần tư vấn hay muốn đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Y tế Thu Cúc, xin vui lòng liên hệ tổng đài 1900558896 hoặc hotline 0904970909 để được hỗ trợ tốt nhất.