Sỏi tiết niệu là một căn bệnh phổ biến đối với người Việt Nam tuy nhiên không phải ai cũng hiểu hết về nó. Sỏi tiết niệu nếu không điều trị kịp thời sẽ dẫn đến các biến chứng cực kỳ nguy hiểm. Hiểu hết các thông tin về sỏi tiết niệu sẽ giúp bạn chủ động trong việc phòng ngừa và kiểm soát căn bệnh này.

Sỏi tiết niệu là gì?

Cấu tạo hệ tiết niệu chứa sỏi tiết niệu
Cấu tạo hệ tiết niệu

Sỏi tiết niệu là cách gọi khi bạn có sỏi trong hệ tiết niệu. Hệ tiết niệu bao gồm: hai thận, hai niệu quản hai bên, bàng quang và cuối cùng là niệu đạo. Như vậy, sỏi tiết niệu là tên chung chỉ các loại sỏi: sỏi thận, sỏi niệu quản, sỏi bàng quang và sỏi niệu đạo.

Chúng ta cũng phân loại sỏi tiết niệu dựa trên nguyên nhân hình thành sỏi. Theo đó, có các loại sỏi như sau:

  • Sỏi can - xi: Đây là loại sỏi phổ biến nhất, chiếm hơn 80% các trường hợp mắc sỏi, nguyên nhân hình thành là do tăng nồng độ canxi trong nước tiểu đi kèm một vài yếu tố khác lắng đọng và kết tinh thành sỏi.
  • Sỏi oxalat: Sỏi oxalat thường có tỉ lệ người mắc cao hơn ở các nước nhiệt đới như Việt Nam, Thái Lan… Đặc biệt, nồng độ oxalate tự do trong nước tiểu tăng cao và liên kết với canxi tạo thành sỏi oxalat can - xi.
  • Sỏi phot phat: Sỏi có kích thước to, hình san hô, cản quang. Nguyên nhân hình thành là do nhiễm khuẩn đường tiết niệu hoặc vi khuẩn gây nên.
  • Sỏi Axit uric: Khi bài tiết quá nhiều khiến lượng axit uric trong nước tiểu tăng lên, bị cô đặc rồi tạo thành sỏi.
  • Sỏi Cystin: Sỏi xuất hiện do nguyên nhân dị tật ở ống thận, tuy nhiên sỏi  này không xuất hiện nhiều ở Việt Nam.

Nguyên nhân hình thành sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu đại đa số sẽ được hình thành từ thận rồi di chuyển đến các vị trí khác. Cũng có trường hợp sỏi được hình thành ngay tại niệu quản, bàng quang do một số nguyên nhân đặc biệt. Sỏi tiết niệu được hình thành chủ yếu do thói quen ăn uống, sinh hoạt trong thời gian dài. Ngoài ra cũng có các yếu tố khách quan liên quan đến các bệnh lý nền, khu vực sinh sống, di truyền… Một số nguyên nhân cụ thể như sau:

  • Thói quen ăn uống và sinh hoạt không hợp lý: Uống quá ít nước, nhịn tiểu dẫn đến tình trạng nước tiểu ứ đọng cặn bã, lâu dần tạo thành sỏi. Thói quen ăn mặn, ăn mất cân bằng, quá nhiều đạm… hấp thụ quá nhiều nhưng không chuyển hóa kịp làm tích tụ cặn bã lắng đọng ở hệ tiết niệu, lâu dần cũng kết tinh thành sỏi.
  • Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc tây làm tăng nồng độ canxi ở nước tiểu, gây lắng đọng và hình thành sỏi. Các loại thực phẩm chức năng bổ sung thừa canxi, vitamin… khiến cơ thể không hấp thu hết, đào thải qua thận, khiến thận phải hoạt động nhiều hơn, về lâu dài sẽ ứ đọng và gây nên sỏi tiết niệu.
  • Yếu tố di truyền: Trong gia đình có người bị sỏi đường tiết niệu thì các thành viên khác cũng có thể mắc phải.
  • Đặc trưng nghề nghiệp: Người làm trong môi trường nắng nóng, ít vận động, dễ mất nước, hay nhịn tiểu cũng dễ mắc sỏi tiết niệu.
  • Các bệnh lý khác như: người bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu, người bị dạ dày, viêm ruột… dễ bị sỏi hơn người bình thường.

Dấu hiệu, triệu chứng sỏi tiết niệu

Bệnh nhân thường có những cơn đau khó chịu khi mắc sỏi tiết niệu
Bệnh nhân thường có những cơn đau khó chịu khi mắc sỏi tiết niệu

Dấu hiệu đặc trưng nhất của người mắc sỏi tiết niệu là những cơn đau. Có những cơn đau quặn thận từ vùng lưng lan xuống dưới, hoặc đau buốt khi đi tiểu…, cụ thể là:

  • Cơn đau quặn từ vùng lưng: Bạn sẽ bị quặn đau khi sỏi di chuyển từ thận xuống phía dưới. Theo đó, cơn đau dữ dội sẽ bắt đầu từ vùng lưng, lan ra phía trước rồi đi xuống vùng đùi, cả bộ phận sinh dục. Bạn cũng có thể bị đau âm ỉ kéo dài, khó chịu và gặp nhiều bất tiện trong cuộc sống.
  • Gặp các vấn đề khi đi tiểu: Bạn có thể đi tiểu ra máu, khó đi tiểu hoặc tiểu buốt, nước tiểu có mùi bất thường… do viên sỏi cọ xát gây nên tình trạng viêm nhiễm và tổn thương bên trong hệ tiết niệu.
  • Một số triệu chứng như sốt, buồn nôn, ớn lạnh do sỏi có tác động xấu đến các cơ quan khác ngoài hệ tiết niệu như dạ dày... 

Biến chứng nguy hiểm của sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời như:

  • Thận ứ nước và giãn đài bể thận: Khi kích thước sỏi to dần sẽ gây hiện tượng tắc nghẽn đường tiểu. Nước tiểu bị ứ đọng tại thận gây nên các tổn thương cho thận.
  • Nhiễm khuẩn đường tiết niệu: Khi sỏi lớn, nhiều góc cạnh và di chuyển trong hệ tiết niệu sẽ tạo nên những tổn thương ở vùng niêm mạc tiết niệu, tạo cơ hội cho sự phát triển của vi khuẩn gây viêm nhiễm. Nếu không điều trị sớm sẽ dẫn đến ứ mủ, hoại tử thận và cả hiện tượng nhiễm khuẩn huyết.
  • Suy thận cấp và mãn tính: Người bệnh có thể bị suy thận khi sỏi quá lớn gây tắc nghẽn, không thể đi tiểu được dẫn đến tình trạng suy thận cấp. Một số trường hợp sẽ trở thành suy thận mãn tính. Khi thận tổn thương trên 75% thì rất khó phục hồi mà cần phải chạy thận để duy trì sự sống.
  • Vỡ thận: Nếu để lâu cho thận ứ nước và nhiễm trùng, thận sẽ bị sưng viêm, nhiều khi dẫn đến việc vỡ thận đột ngột và nguy hiểm đến tính mạng nếu không đến bệnh viện kịp thời.

Các phương pháp điều trị sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu khi còn nhỏ thường không có triệu chứng gì, chính vì vậy dễ khiến người bệnh chủ quan và có xu hướng “nuôi sỏi trong người”, chần chừ trong việc điều trị. Tuy nhiên sỏi tiết niệu để lâu dễ gây nên những biến chứng nguy hiểm kể trên nên các bạn cần điều trị sỏi càng sớm càng tốt. Cần thăm khám sức khỏe định kỳ hệ tiết niệu để phát hiện ra sỏi và được bác sĩ tư vấn phương pháp điều trị sỏi phù hợp. Các phương pháp điều trị sỏi tiết niệu hiện nay như sau:

Đối với sỏi tiết niệu nhỏ dưới 5mm, không có triệu chứng:

Uống thật nhiều nước: Khi đi khám phát hiện ra sỏi tiết niệu bé hơn 5mm, đường tiết niệu thông thoáng, bạn sẽ được bác sĩ hướng dẫn uống nhiều nước kết hợp chế độ ăn uống, vận động phù hợp để đẩy sỏi ra ngoài theo đường tự nhiên. Bạn cần chú ý uống từ 2 - 2.5 lít nước sạch mỗi ngày, chia nhỏ lượng nước mỗi lần uống và không đợi khát rồi mới uống.

Điều trị nội khoa kết hợp chế độ ăn uống hợp lý: Bác sĩ có thể sẽ chỉ định một số loại thuốc phù hợp, có tác dụng giãn cơ niệu quản giúp sỏi có thể ra ngoài nhanh hơn và bớt đau hơn. Các bạn cần lưu ý là dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ chứ không tự ý mua thuốc điều trị sỏi, dễ dẫn đến việc trị không khỏi mà bệnh càng nặng hơn.

Bác sĩ đang áp dụng phương pháp tán sỏi công nghệ cao điều trị sỏi tiết niệu
Bác sĩ đang áp dụng phương pháp tán sỏi công nghệ cao điều trị sỏi tiết niệu

Đối với sỏi lớn, gây đau đớn và sỏi không thể ra ngoài theo đường tự nhiên:

Sỏi không thể ra ngoài theo đường tiểu thì cần can thiệp ngoại khoa để lấy sạch sỏi ra ngoài. Hiện nay, chúng ta đã áp dụng các phương pháp tán sỏi công nghệ cao ít xâm lấn, hiệu quả cao, nhanh phục hồi để thay thế cho mổ mở truyền thống gây nhiều đau đớn. Vì vậy, bệnh nhân không cần quá lo lắng khi cần phải điều trị ngoại khoa lấy sỏi ra ngoài. Cụ thể các phương pháp tán sỏi đang được ứng dụng đó là:

  • Tán sỏi ngoài cơ thể: không đau, không phẫu thuật, không nằm viện cho sỏi niệu quản 1/3 trên và <1,5cm, sỏi thận <2cm.
  • Tán sỏi nội soi qua da: ít xâm lấn, chỉ với vết trích nhỏ như đầu bút bi (5mm) để đưa ống nội soi vào vị trí có sỏi để tán sạch sỏi niệu quản 1/3 trên và >1,5cm, sỏi thận >2cm.
  • Tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser: Loại sạch sỏi niệu quản 1/3 giữa và 1/3 dưới nhờ ống laser tán sỏi qua đường ống tự nhiên (đường tiểu), nên không đau, không vết mổ và ra viện sau 24h.

Các phương pháp được liệt kê ở trên đều có đặc điểm chung là ít đau, không để lại sẹo, có thể xuất viện sớm mà không mất nhiều thời gian để phục hồi. Bạn nên lựa chọn những địa chỉ uy tín, có sự kết hợp giữa đội ngũ bác sĩ tay nghề cao, giàu kinh nghiệm và máy móc hiện đại để thực hiện các phương pháp tán sỏi này.

Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc là đơn vị tiên phong trong việc áp dụng các kỹ thuật cao để điều trị dứt điểm sỏi tiết niệu. Với ưu thế lớn từ đội ngũ bác sĩ đầu ngành, đặc biệt  là bác sĩ CKII - Phạm Huy Huyên “bàn tay vàng” trong lĩnh vực ngoại tiết niệu đã có hơn 30 năm kinh nghiệm và công nghệ máy móc hiện đại, Thu Cúc đã điều trị thành công nhiều ca mắc sỏi nguy hiểm tưởng như không thể làm sạch hết. Hệ thống trang thiết bị y tế cũng được đầu tư mạnh mẽ, hỗ trợ đắc lực cho việc điều trị sỏi tiết niệu. 

Đặc biệt, khi thăm khám và điều trị tại đây, bệnh nhân hoàn toàn không cần người nhà đi kèm vì đã có đủ dịch vụ và sự chăm sóc tận tình chu đáo từ điều dưỡng bệnh viện. 

Chi phí điều trị sỏi tiết niệu tại Thu Cúc phù hợp với thu nhập chung của đông đảo người dân. Bệnh viện áp dụng chính sách thanh toán theo bảo hiểm y tế và bảo hiểm bảo lãnh giúp bệnh nhân an tâm điều trị mà không cần phải lo lắng quá nhiều về vấn đề chi phí. 

Hi vọng những thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ mang lại nhiều lợi ích cho các bạn, ngoài việc nên thăm khám và điều trị sớm sỏi tiết niệu, các bạn cũng cần đặc biệt lưu ý đến chế độ ăn uống, sinh hoạt để tránh sỏi tiết niệu tái phát. Nếu có bất cứ vấn đề gì về sức khỏe nói chung và sỏi tiết niệu nói riêng, hãy gọi ngay tổng đài 1900 585896 của bệnh viện ĐKQT Thu Cúc để được tư vấn nhé!