Niệu quản là một ống dài dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Người bệnh mắc sỏi niệu quản có thể sẽ gặp phải nhiều biến chứng nguy hiểm nếu sỏi bị kẹt tại niệu quản mà không di chuyển xuống bàng quang được. Tìm hiểu tất tần tật những thông tin về sỏi niệu quản sẽ giúp bạn chủ động và kiểm soát tốt hơn căn bệnh này.

Sỏi niệu quản là gì?

Hình minh họa cấu tạo hệ tiết niệu
Hình minh họa cấu tạo hệ tiết niệu

Cấu tạo hệ tiết niệu từ trên xuống dưới gồm: 2 thận, 2 niệu quản, 1 bàng quang và 1 niệu đạo. Chúng ta đã biết sỏi thận được hình thành là do muối và các chất khoáng lắng cặn trong thận tạo thành sỏi. Sỏi niệu quản cũng là sự xuất hiện của những viên sỏi đó nhưng là do sự di chuyển của sỏi thận xuống niệu quản rồi mắc kẹt lại. Ngoài ra, một số sỏi niệu quản được sinh ra tại chỗ do niệu quản xuất hiện dị dạng làm ứ đọng nước tiểu, các chất cặn bã bị lắng lại và hình thành sỏi. Các trường hợp dị dạng niệu quản như là: niệu quản phình to, niệu quản tách đôi, niệu quản sau tĩnh mạch chủ…

Cũng có trường hợp sỏi niệu quản là do sỏi từ thận rơi xuống. Cụ thể sỏi thận có kích thước bé hơn 5mm, sỏi sẽ đi qua niệu quản và theo dòng nước tiểu đi xuống rồi ra ngoài theo đường tự nhiên. Tuy nhiên, sỏi nếu bị kẹt ở niệu quản sẽ gây ra ứ đọng nước tiểu và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Có 3 vị trí thường gặp sỏi nhất tương ứng với 3 vị trí hẹp sinh lý của niệu quản, cụ thể là:

  • Sỏi niệu quản ⅓ dưới: Vị trí niệu quản nằm phía trước động mạch chậu
  • Sỏi niệu quản ⅓ giữa: Vị trí nối niệu quản và bàng quang
  • Sỏi niệu quản ⅓ trên: Vị trí nối thận và niệu quản

Chế độ ăn uống, sinh hoạt, uống ít nước kéo dài hoặc một số bệnh lý nền là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc có sỏi trong niệu quản.

Các triệu chứng thường gặp của sỏi niệu quản

Triệu chứng rõ rệt nhất của sỏi niệu quản là những cơn đau, cụ thể:

  • Cơn đau quặn thận: Cơn đau này xuất hiện đột ngột khi sỏi thận rơi xuống niệu quản. Cơn đau dữ dội theo từng cơn, từ thắt lưng lan xuống vùng đùi, bộ phận sinh dục. Cơn đau quặn này có thể kéo dài chỉ vài phút hoặc cả tiếng đồng hồ không dứt.
  • Đau âm ỉ ở vùng hông, vùng thắt lưng: Trong trường hợp sỏi niệu quản nhỏ, bạn sẽ cảm nhận cơn đau âm ỉ từ vùng lưng lan theo đường đi của sỏi trên niệu quản.
  • Tiểu ra máu, tiểu buốt: Sỏi niệu quản có thể gây nên triệu chứng đau buốt khi đi tiểu, nước tiểu có màu hồng hoặc đỏ. Nguyên do là vì viên sỏi có kích thước lớn, góc cạnh nhiều, bề mặt gồ ghề kẹt ở niệu quản làm cản trở khả năng lưu thông của nước tiểu xuống bàng quang. Viên sỏi sẽ cọ xát vào niêm mạc gây tổn thương, có thể chảy máu.
  • Tiểu ngắt, gặp khó khăn khi đi tiểu: Sỏi kẹt ở niệu quản có thể làm bạn khó đi tiểu, mỗi lần đi chỉ được một ít cho nên bạn phải đi nhiều lần.
  • Nước tiểu có màu đục, mùi hôi: Sỏi niệu quản có thể gây nên nhiễm trùng đường tiết niệu khiến nước tiểu có váng, đục kèm mùi hôi khó chịu rõ rệt.

Các biến chứng của sỏi niệu quản

Sỏi niệu quản có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm
Sỏi niệu quản có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm

Khi xuất hiện các triệu chứng kể trên, tức là sỏi niệu quản đã phát triển và có thể gây nên những biến chứng cực kỳ nguy hiểm cho cơ thể như:

  • Hiện tượng ứ nước tại thận, tại niệu quản: Sỏi niệu quản chặn đường nước tiểu đi qua, khiến nước tiểu không xuống được bàng quang để ra ngoài khiến thận bị ứ nước, lâu dài sẽ giãn đài bể thận, chức năng thận sẽ bị ảnh hưởng.
  • Viêm nhiễm khuẩn đường tiết niệu: Sỏi niệu quản có thể cọ xát gây tổn thương niêm mạc, là điều kiện để vi khuẩn phát triển và gây nên tình trạng viêm nhiễm trùng đường tiết niệu. Nếu bị nặng, bạn sẽ sốt cao, người run, đau hố thắt lưng dữ dội.
  • Thận ứ mủ, viêm thận: Kéo dài hiện tượng tắc nghẽn đường tiết niệu. thận ứ nước do sỏi niệu quản chặn ngang sẽ làm tích tụ độc tố tại thận. Khi đó, thận sẽ sinh ứ mủ, có thể viêm thận, để càng lâu có thể nguy hiểm đến tính mạng.
  • Suy thận cấp tính và suy thận mạn tính: Những viên sỏi niệu quản có thể gây nên tình trạng suy thận, nếu thận bị tổn thương trên 75% thì rất khó để phục hồi. Khi đó, sẽ phải chạy thận nhân tạo, ghép thận để duy trì và kéo dài sự sống.

Các phương pháp điều trị sỏi niệu quản

Đặc điểm của niệu quản là khá hẹp và nhỏ, nên nếu sỏi bị mắc kẹt ở đây sẽ cực kỳ nguy hiểm. Do đó, bạn cần đi khám định kỳ để kiểm tra xem có sỏi tiết niệu hay không. Khi xác định được sỏi niệu quản, tùy vào vị trí và kích thước mà bác sĩ sẽ có những chỉ định phù hợp. Cụ thể:

Đối với sỏi niệu quản nhỏ, ít triệu chứng:

  • Uống thật nhiều nước: Sỏi nhỏ dưới 5mm có thể thông qua đường tiểu mà trôi ra ngoài nhờ việc uống thật nhiều nước. Bạn cũng cần có chế độ ăn uống hợp lý, uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày, sử dụng nguồn nước sạch, chăm chỉ vận động và tránh ăn quá mặn.
  • Điều trị nội khoa. Bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc phù hợp giúp làm giãn các cơ trong niệu quản, giúp bạn đẩy sỏi ra ngoài theo đường tự nhiên. Bạn chú ý đừng tùy tiện mua thuốc ở hiệu thuốc mà chưa được thăm khám và tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa nhé.

Đối với sỏi niệu quản lớn, mắc kẹt không thoát được ra ngoài theo đường tự nhiên

Những triệu chứng đau đớn và khó chịu xuất hiện tức là sỏi niệu quản đã phát triển lớn, bị mắc kẹt và không thể ra ngoài theo đường tự nhiên được. Khi đó, bạn phải nhờ đến sự can thiệp của ngoại khoa để chữa dứt điểm sỏi.

Bạn cũng không cần quá lo lắng vì hiện nay các phương pháp ngoại khoa điều trị sỏi đã trở nên nhẹ nhàng, ít đau đớn và thời gian hồi phục nhanh hơn rất nhiều. Đối với sỏi niệu quản, chúng ta sử dụng các phương pháp tán sỏi như sau:

  • Phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể áp dụng cho: Sỏi niệu quản ⅓ trên và bé hơn 1,5 cm
  • Phương pháp tán sỏi nội soi qua da đường hầm nhỏ áp dụng cho: Sỏi niệu quản ⅓ trên và > 1.5 cm
  • Phương pháp tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser: Áp dụng cho sỏi niệu quản 1/3 giữa và 1/3 dưới nhờ ống laser tán sỏi qua đường ống tự nhiên (đường tiểu), nên không đau, không vết mổ và ra viện sau 24h.
Bác sĩ đang điều trị sỏi niệu quản
Bác sĩ chuyên khoa tiết niệu của Bệnh viện Thu Cúc đang điều khiển máy tán sỏi ngoài cơ thể

Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc tự hào là đơn vị tiên phong trong việc áp dụng các phương pháp tán sỏi công nghệ cao để chữa dứt điểm sỏi cho người bệnh mà vẫn an toàn, bảo tồn chức năng thận và nhanh chóng hồi phục sức khỏe. Tại Thu Cúc có sự kết hợp hoàn hảo giữa các thiết bị công nghệ cao, hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ, y tế đầu ngành, giàu kinh nghiệm, tận tâm, y đức. Đến với bệnh viện Thu Cúc, các bệnh nhân có vấn đề về sỏi tiết niệu nói chung và sỏi niệu quản nói riêng sẽ được bác sĩ CKII Phạm Huy Huyên - “bàn tay vàng” hơn 30 năm trong lĩnh vực ngoại tiết niệu trực tiếp thăm khám và điều trị.

Lời khuyên chủ động phòng ngừa sỏi niệu quản

Chế độ ăn uống, sinh hoạt có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành và phát triển của sỏi niệu quản. Đồng thời, sau khi chữa khỏi, bạn cần phải có chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý để phòng ngừa sỏi tái phát. Một số lưu ý bạn cần phải ghi nhớ như sau:

  • Uống nhiều nước: Ngoài lượng nước sạch bổ sung hằng ngày, bạn có thể uống các loại nước lợi tiểu, tốt cho việc đào thải sỏi như nước râu ngô, nước chanh…
  • Cần hạn chế các loại thực phẩm chứa nhiều oxalat
  • Không ăn quá mặn, ăn ít thịt đỏ để hạn chế sự hình thành và kết tinh của sỏi.
  • Bổ sung vitamin, canxi và các khoáng chất khác đúng cách. Tốt nhất bạn nên bổ sung qua việc ăn hoa quả, rau xanh… thay vì sử dụng thực phẩm chức năng.

Hi vọng những thông tin trên đã cung cấp cho các bạn cái nhìn toàn diện về sỏi niệu quản và giúp các bạn chủ động hơn trong việc phòng ngừa và kiểm soát sỏi niệu quản. Nếu có thắc mắc về các vấn đề sức khỏe, vui lòng liên hệ với Hệ thống y tế Thu Cúc chúng tôi qua Tổng đài 1900585896 để được giải đáp.