Khả năng phát triển thành ung thư của polyp đại tràng phụ thuộc vào kích thước, số lượng và giải phẫu bệnh học. Nội soi đại tràng là cách tốt nhất để phát hiện polyp và có thể loại bỏ chúng ngay trong quá trình nội soi, hạn chế tối đa các biến chứng.

Tổng quan polyp đại tràng

Polyp đại tràng là một dạng tổn thương hình thành bởi sự tăng sinh của lớp niêm mạc đại tràng. Chúng có dạng khối u, có cuống hoặc không có cuống.

Polyp đại tràng là một khối nhỏ các tế bào hình thành trên niêm mạc đại tràng 
Polyp đại tràng là một khối nhỏ các tế bào hình thành trên niêm mạc đại tràng 

Có 3 loại polyp đại tràng là: polyp tuyến, polyp tăng sản và polyp ác tính. Trong đó polyp tăng sản và polyp tuyến là 2 loại thường gặp nhất.

Tùy thuộc và kích thước và vị trí của khối polyp trong đại tràng mà polyp có thể lành tính hoặc ác tính. Polyp kích thước lớn có nguy cơ cao dẫn đến ung thư đại tràng.

Dấu hiệu bệnh polyp đại tràng

Polyp đại tràng thường không có triệu chứng rõ ràng, đặc biệt là những polyp kích thước nhỏ. Do đó, người bệnh thường chỉ được phát hiện có polyp khi tiến hành nội soi đại tràng, chụp cắt lớp vi tính. Tuy nhiên, một số dấu hiệu có thể cảnh báo polyp đại tràng bao gồm:

  • Đi ngoài ra máu: Người có polyp trong đại tràng khi đại tiện có thể thấy máu loang ra trên khuôn phân, hoặc phân lẫn nhầy với máu màu đen/ nâu, cũng có trường hợp nhờ nhờ như máu cá. Máu có thể dính trên giấy vệ sinh hoặc đồ lót sau khi đại tiện.
  • Đau quặn bụng: Polyp có kích thước lớn sẽ kích thích làm tăng nhu động ruột, gây ra cơn đau quặn. Tuy nhiên triệu chứng này dễ bị nhầm thành các bệnh tiêu hóa khác. Cơn đau có thể kèm theo triệu chứng buồn nôn, nôn, bí đại tiện, bí trung tiện.
  • Thay đổi thói quen đi ngoài: Polyp có kích thước lớn ở đại tràng có thể gây ra tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài hơn 1 tuần.
  • Trước đó đã từng bị polyp đại tràng.

Đây là các dấu hiệu sớm của polyp đại tràng, tuy nhiên cũng là dấu hiệu của một số bệnh lý khác về tiêu hóa. Khi phát hiện những dấu hiệu này, người bệnh nên thực hiện nội soi đại tràng để xác định các tổn thương, chẩn đoán bệnh lý và polyp nếu có.

Polyp đại tràng có gây ung thư đại tràng không?

Trong 3 loại polyp đại tràng đã nói bên trên, polyp tăng sản và polyp tuyến là 2 loại phổ biến nhất. Polyp tăng sản không tiềm ẩn yếu tố ác tính, trong khi polyp tuyến lại là tiền thân của hầu hết bệnh ung thư đại tràng. Không phải polyp tuyến nào cũng trở thành ung thư, nhưng các polyp có kích thước càng lớn thì khả năng ung thư hóa càng cao. Với một số polyp tuyến có kích thước rất lớn (hơn 2cm) có thể bị ung thư hóa ở những vùng nhỏ.

Nếu các polyp tuyến được phát hiện sớm và cắt bỏ kịp thời sẽ hạn chế tối đa biến chứng thành ung thư đại tràng. Chính vì vậy, người bệnh nên thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa hoặc thăm khám ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường để phát hiện sớm polyp đại tràng và có biện pháp xử lý kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc polyp đại tràng

Nguyên nhân gây polyp đại tràng hiện chưa xác định rõ, nhưng có thể kể đến một số yếu tố được cho là làm tăng nguy cơ mắc bệnh như:

  • Đột biến gen khiến tế bào tăng sinh bất thường tạo thành polyp.
  • Tuổi cao (từ 50 tuổi trở lên).
  • Chế độ ăn uống và sinh hoạt không lành mạnh: ăn nhiều thịt đỏ; ăn nhiều chất béo; ăn ít rau, quả, chất xơ; lười vận động; thừa cân;...
  • Sử dụng nhiều chất kích thích (rượu bia, thuốc lá).
  • Viêm ruột như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn,...
  • Bệnh sử gia đình: Nguy cơ mắc polyp đại tràng tăng cao ở những người có thành viên trong gia đình mắc polyp hoặc ung thư đại tràng.
  • Polyp di truyền: Người thừa hưởng đột biến gen gây ra polyp đại tràng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Chẩn đoán polyp đại tràng

Polyp đại tràng nói riêng và polyp nói chung thường không gây ra dấu hiệu gì nên rất khó nhận biết qua biểu hiện bên ngoài. Để phát hiện polyp trong đại tràng, phương pháp hiệu quả nhất và được áp dụng phổ biến hiện nay là nội soi đại tràng.

Ống nội soi mềm có gắn đèn và camera ở đầu ống sẽ được bác sĩ đưa vào trong đại tràng của người bệnh để quan sát bề mặt niêm mạc đại tràng. Những tổn thương, bất thường bao gồm cả polyp (nếu có) sẽ được bác sĩ xác định qua quá trình nội soi. Tính đến thời điểm hiện tại, công nghệ nội soi với dải tần ánh sáng hẹp NBI 5P là công nghệ nội soi tân tiến hàng đầu thế giới, giúp bác sĩ quan sát rõ nét và chẩn đoán chính xác nhất polyp và mọi bệnh lý đại tràng.

Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất phát hiện polyp đại tràng, đặc biệt là công nghệ nội soi NBI 5P
Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất phát hiện polyp đại tràng, đặc biệt là công nghệ nội soi NBI 5P

Kỹ thuật này sử dụng ánh sáng dải tần hẹp với bước sóng ngắn hơn, tiếp cận vị trí tổn thương ở khoảng cách gần hơn, đồng thời có khả năng nhuộm màu các mô và phóng đại hình ảnh tới hơn 100 lần. Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá chi tiết nhất các bất thường sâu bên trong lớp niêm mạc đại tràng, dễ dàng phát hiện các polyp, kể cả polyp có kích thước rất nhỏ.

Bên cạnh đó, phương pháp chụp đại tràng cản quang cũng có thể phát hiện được polyp đại tràng. Song, kỹ thuật này cho kết quả không chính xác bằng nội soi đại tràng.

Điều trị polyp đại tràng

Các polyp đại tràng có thể được cắt bỏ ngay trong quá trình thực hiện nội soi đại tràng. Tùy vào kích thước và hình dáng của polyp mà bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp cắt phù hợp. Thông thường, polyp được cắt bằng một dụng cụ luồn qua ống nội soi hoặc dụng cụ snare tròng qua phần đáy của polyp và đốt bằng điện. 

Bác sĩ tiến hành cắt polyp đại tràng trong quá trình nội soi đại tràng
Bác sĩ tiến hành cắt polyp đại tràng trong quá trình nội soi đại tràng

Sau khi cắt bỏ polyp đại tràng, bác sĩ sẽ lấy mẫu bệnh phẩm và gửi đi làm phân tích để xác định polyp đó có tiềm ẩn yếu tố ác tính gây bệnh ung thư đại tràng hay không, nhằm đưa ra hướng điều trị tốt nhất. Người bệnh hoàn toàn không có cảm giác đau đớn khi cắt polyp và có thể xuất viện ngay sau khi thực hiện thủ thuật.

Người bệnh sau khi cắt polyp cần ăn uống theo chỉ dẫn của bác sĩ, tránh ăn các đồ cứng, cay, chua, nóng… gây kích thích phần niêm mạc vừa cắt bỏ polyp, dẫn đến hiện tượng chảy máu trong đại tràng. Cùng với đó, người bệnh cần tránh dùng các loại thuốc tránh đông máu (như aspirin, ibuprofen,…). Người bệnh sẽ được chỉ định tái khám với bác sĩ, nhận kết quả giải phẫu bệnh lý và bác sĩ sẽ tư vấn cách thức theo dõi trong thời gian về sau.

Nội soi đại tràng định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý đại tràng bao gồm cả polyp
Nội soi đại tràng định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý đại tràng bao gồm cả polyp

Thêm vào đó, người bệnh nên tiến hành nội soi đại tràng định kỳ để phát hiện sớm và điều trị polyp đại tràng cũng như các bệnh lý tiêu hóa khác. Tần suất nội soi phụ thuộc vào số lượng polyp, kích thước và kết quả giải phẫu bệnh có tế bào ác tính hay không. Cụ thể như sau:

  • Nếu có nguy cơ cao (do u tuyến loạn sản độ cao, u thần kinh nội tiết, u mô đệm, tiền sử gia đình có người ung thư đại tràng hoặc hội chứng đa polyp gia đình): Sau 3 - 6 tháng kiểm tra lại.
  • Nếu polyp tuyến loạn sản độ thấp, u cơ, u mỡ, u mô đệm: Sau 12 - 24 tháng nội soi lại.
  • Nếu không có nguy cơ cao: Sau 12 - 24 tháng nội soi lại.

Polyp đại tràng có nguy cơ phát triển thành ung thư nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất để sàng lọc các bệnh lý về đại tràng bao gồm cả polyp, cần được thực hiện định kỳ nhằm bảo vệ tốt nhất sức khỏe đường tiêu hóa dưới. Nếu cần tư vấn cụ thể hơn về các vấn đề sức khỏe hay muốn đặt lịch khám - nội soi với các bác sĩ chuyên khoa tại Hệ thống y tế Thu Cúc, xin vui lòng liên hệ tổng đài 1900 55 88 96 để được hỗ trợ tốt nhất.