Nứt kẽ hậu môn là bệnh tiêu hóa phổ biến, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng của căn bệnh này. Dưới đây là thông tin tổng quan về bệnh cùng cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả.

Nứt kẽ hậu môn là gì?

Nứt kẽ hậu môn là tình trạng niêm mạc hậu môn xuất hiện vết rách, đa số do cố rặn phân cứng. Bệnh lý này gây đau rát ở hậu môn và chảy máu sau khi đi đại tiện.

Vết rách trên niêm mạc hậu môn gây tình trạng nứt kẽ hậu môn
Vết rách trên niêm mạc hậu môn gây tình trạng nứt kẽ hậu môn

Tuổi trung niên là độ tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh nứt kẽ hậu môn, tuy nhiên bệnh cũng có thể gặp ở thanh thiếu niên. Thông thường bệnh sẽ khỏi trong vòng vài tuần khi cải thiện tình trạng táo bón. Một số ít trường hợp có thể trở thành mãn tính và cần phẫu thuật để điều trị.

Nứt hậu môn có thể gây ra các biến chứng như:

  • Nứt hậu môn tái phát
  • Nứt hậu môn mãn tính
  • Vết nứt lan vào cơ vòng hậu môn, rất khó lành và cần điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.

Cần tránh nhầm lẫn giữa nứt hậu môn với các bệnh đau trực tràng, đau vùng xương cùng cụt, viêm quanh hậu môn - trực tràng hay những vết loét gây ra do bệnh truyền qua đường tình dục.

Nguyên nhân gây nứt kẽ hậu môn

Có nhiều nguyên nhân gây ra nứt kẽ hậu môn như:

  • Viêm nhiễm tại vùng trực tràng - hậu môn: Các tế bào bị viêm sẽ sản sinh ra các men làm giảm sức bền tổ chức, khiến niêm mạc hậu môn dễ xuất hiện vết nứt và ổ loét khi có sự căng giãn, nhất là khi phân rắn đi qua.
  • Chấn thương: Đại tiện phân quá cứng hoặc quá lớn, 
  • Viêm xơ cơ thắt trong hậu môn: Khối cơ thắt hậu môn bị phì đại, tăng trương lực và co thắt rất mạnh, khiến ổ loét không lành được.
  • Loét thiếu máu: Thiếu máu tại chỗ khiến ổ loét không lành được.
  • Yếu tố cơ địa
  • Các bệnh lý như: HIV, lao hậu môn - trực tràng, giang mai
  • Bệnh tại đại tràng như: bệnh Crohn, viêm đại tràng, ung thư hậu môn - trực tràng
  • Các Các nguyên nhân khác như: Táo bón, phải rặn nhiều khi đại tiện, tiêu chảy kéo dài, quan hệ tình dục qua hậu môn...

Triệu chứng của bệnh nứt kẽ hậu môn

Nứt kẽ hậu môn thường bị nhầm với bệnh trĩ vì cả hai bệnh lý này đều có dấu hiệu chảy máu trực tràng. Bệnh nứt hậu môn thường gây ra các triệu chứng như sau:

  • Đau hậu môn dữ dội và có cảm giác nóng rát trong và sau khi đại tiện:

Tình trạng đau rát có thể kéo dài hàng giờ, khiến bệnh nhân rất sợ đi đại tiện, mất ngủ, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

Cơn đau do nứt kẽ hậu môn thường gồm các giai đoạn: Đau khi bắt đầu đại tiện, hết đau sau vài phút, sau đó tăng lên dữ dội rồi lại đột ngột hết đau.

Nứt kẽ hậu môn gây đau rát, khó chịu ở khu vực hậu môn
Nứt kẽ hậu môn gây đau rát, khó chịu ở khu vực hậu môn
  • Máu đỏ tươi dính trên phân hoặc trên giấy vệ sinh.
  • Cảm giác ngứa, khó chịu ở khu vực hậu môn.
  • Xuất hiện vết rách trên da quanh hậu môn.
  • Thường có da thừa và nhú hậu môn phì đại ở gần vị trí vết nứt.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc nứt kẽ hậu môn

Các trường hợp sau đây có nguy cơ cao mắc bệnh nứt kẽ hậu môn:

  • Người có chế độ ăn không lành mạnh: ăn nhiều thực phẩm giàu chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn; ăn ít chất xơ;...
  • Người ít vận động
  • Trẻ em: Trẻ nhỏ có nguy cơ bị nứt hậu môn không rõ nguyên nhân trong những năm đầu đời.
  • Người lớn tuổi: Nứt kẽ hậu môn do sự giảm máu nuôi, giảm lưu lượng máu vùng hậu môn - trực tràng.
  • Người bị táo bón kéo dài.
  • Phụ nữ trong thời kỳ hậu sản, có thể do chế độ ăn kiêng khắc nghiệt gây ra táo bón.
  • Người mắc bệnh Crohn.
Người già và trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ cao mắc nứt kẽ hậu môn
Người già và trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ cao mắc nứt kẽ hậu môn

Biện pháp chẩn đoán nứt kẽ hậu môn

Bệnh nứt hậu môn có thể chẩn đoán bằng các biện pháp lâm sàng và xét nghiệm.

Chẩn đoán lâm sàng

Ở người bệnh nứt kẽ hậu môn, khi đưa ngón tay vào hậu môn sẽ gặp khó khăn do sự co thắt của cơ thắt. Có khi chỉ banh nhẹ hậu môn hay khi người bệnh rặn cũng thấy được bờ dưới của vết loét hoặc da thừa, búi trĩ xơ hóa tại vị trí của vết loét. Bác sĩ có thể xác định vết loét mới hay cũ qua quan sát.

Chẩn đoán cận lâm sàng

Để xác định nguyên nhân gây bệnh nứt kẽ hậu môn và loại trừ các bệnh phối hợp khác (như viêm loét, ung thư đại trực tràng,...) bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm sau:

  • Nội soi trực tràng: Thường được thực hiện ở người bệnh không có yếu tố nguy cơ bệnh lý tại đại tràng.
  • Nội soi đại tràng để khảo sát toàn bộ đại tràng.
  • Đo áp lực hậu môn để xác định trương lực cơ thắt hậu môn, đồng thời đánh giá độ nhạy cảm và chức năng của trực tràng.

Nội soi đại trực tràng được đánh giá là phương pháp tốt nhất hiện nay để chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tại ống tiêu hóa dưới. Hệ thống Y tế Thu Cúc ứng dụng công nghệ nội soi NBI 5P trong nội soi dạ dày - đại trực tràng, nâng cao hiệu quả phát hiện bệnh lý tiêu hóa bao gồm cả ung thư ở giai đoạn khởi phát.

Khả năng chẩn đoán ưu việt của nội soi NBI 5P ánh sáng dải tần hẹp đơn sắc giúp quan sát sâu dưới lớp niêm mạc và khả năng khuếch đại hình ảnh tới hơn 100 lần. Nhờ hình ảnh sắc nét thu được, bác sĩ có thể phát hiện các tổn thương, khối u, tổ chức tiền ung thư ngay từ khi mới manh nha.

Công nghệ nội soi NBI 5P giúp chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa bao gồm ung thư từ giai đoạn khởi phát
Công nghệ nội soi NBI 5P giúp chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa bao gồm ung thư từ giai đoạn khởi phát

Thêm vào đó, công nghệ nội soi tân tiến này còn mang đến trải nghiệm nhẹ nhàng, êm dịu cho người bệnh, quá trình nội soi chỉ như một giấc ngủ sâu. Nội soi NBI 5P loại bỏ hoàn toàn cảm giác đau đớn và khó chịu nhờ ống nội soi mềm siêu nhỏ và áp dụng kỹ thuật gây mê hiện đại nhờ bơm tiêm điện tự động. Chính vì vậy nội soi NBI 5P tại Hệ thống Y tế Thu Cúc NBI 5P ngày càng được đông đảo khách hàng yêu thích và lựa chọn để kiểm tra tổng thể sức khỏe tiêu hóa.

Nứt kẽ hậu môn điều trị như thế nào?

Nứt kẽ hậu môn giai đoạn đầu thường lành trong vài tuần, tuy nhiên vết nứt không lành trong 6 - 8 tuần, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc hoặc thậm chí phải phẫu thuật.

Điều trị nội khoa

Người bệnh cần thay đổi lối sống để cải thiện tình trạng nhiều nước và tập thể dục thường xuyên. Ngâm hậu môn nhiều lần trong ngày với nước ấm trong 10 - 20 phút, nhất là sau khi đi vệ sinh. Ngoài ra bác sĩ có thể tư vấn để người bệnh sử dụng một số loại thuốc như: thuốc làm mềm phân, thuốc bôi giúp giảm khó chịu từ vết nứt, thuốc làm giãn cơ thắt,... Người bệnh không tự ý sử dụng thuốc mà phải tuyệt đối tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Người bệnh cần thăm khám và điều trị với bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế uy tín
Người bệnh cần thăm khám và điều trị với bác sĩ chuyên khoa tại cơ sở y tế uy tín

Phẫu thuật

Khi các biện pháp điều trị nội khoa không làm giảm các triệu chứng nứt kẽ hậu môn, người bệnh có thể cần thực hiện phẫu thuật. Những phương pháp phẫu thuật thường được sử dụng bao gồm: nong hậu môn (áp dụng với vết nứt mới), cắt bỏ vết nứt hoặc mở cơ thắt trong bằng phẫu thuật hay hóa chất (trong trường hợp vết nứt cũ).

Phòng ngừa bệnh nứt kẽ hậu môn

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, để ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh nứt kẽ hậu môn, chúng ta cần chú ý:

  • Tạo lập  thói quen đi đại tiện theo giờ giấc cụ thể.
  • Người bị táo bón không dùng sức để rặn, nên thụt tháo phân bằng nước muối.
  • Vệ sinh sạch sẽ sau khi đại tiện, có thể vệ sinh bằng nước sau đó lau khô bằng giấy/ vải sạch, tránh viêm nhiễm hậu môn.
  • Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và lành mạnh:

- Ăn nhiều các chất xơ đặc biệt là các loại rau xanh, củ cải, khoai lang,...

- Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ,...

- Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá.

- Uống đủ nước (nước lọc, nước ép quả, nước ép rau củ,...) để kích thích nhu động ruột, thuận lợi hơn khi đại tiện

  • Thăm khám và điều trị kịp thời khi có dấu hiệu của bệnh viêm đại tràng, viêm hậu môn. Từ đó tránh bị nhiễm trùng nặng dẫn đến loét và nứt kẽ hậu môn.
  • Xây dựng thời gian biểu hoạt động hàng ngày một cách khoa học, tập thể dục thường xuyên.

Nứt kẽ hậu môn có thể chữa khỏi hoàn toàn, đặc biệt việc điều trị sẽ càng nhanh chóng và dễ dàng khi được phát hiện sớm. Nếu cần tư vấn về các bệnh lý tiêu hóa hoặc muốn đặt lịch thăm khám, nội soi dạ dày - đại tràng tại Hệ thống Y tế Thu Cúc, vui lòng liên hệ tổng đài 1900 55 88 96 để được hỗ trợ tốt nhất.