Một thai kỳ khỏe mạnh, con phát triển đều đặn, mẹ tròn con vuông… là những mong muốn của tất cả mẹ bầu. Vậy, để hành trình làm mẹ của bạn được suôn sẻ thì đừng bỏ qua những kiến thức cơ bản sau đây nhé!

Tiêm phòng trước khi mang thai

Tiêm phòng là cahs tốt nhất để bảo vệ mẹ và bé.
Tiêm phòng là cahs tốt nhất để bảo vệ mẹ và bé.

Khi mang thai, phụ nữ có nhiều nguy cơ nhiễm các bệnh do hệ thống miễn dịch hoạt động kém hơn bình thường. Có những bệnh chỉ gây ra những triệu chứng khó chịu thông thường, nhưng có những bệnh lại có thể gây ra những ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe của cả mẹ và bé trong bụng. Tiêm phòng là cách tốt nhất để chủ động tự bảo vệ mình khỏi một số bệnh nguy hiểm có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thai nhi. Trong đó có 2 mũi chính mà các bác sĩ khuyên các mẹ nên tiêm là cúm và rubella (tiêm trước khi mang thai tối thiểu 3 tháng).

Lịch khám thai định kỳ

Khám thai định kỳ để theo dõi sát sao sức khỏe của mẹ và bé.
Khám thai định kỳ để theo dõi sát sao sức khỏe của mẹ và bé.

Khám thai định kỳ giúp mẹ và bác sĩ có thể theo sát sự phát triển của thai nhi, phát hiện sớm những bất thường (nguy cơ dị tật hay các biến chứng nguy hiểm) của thai nhi (nếu có) và kịp thời đưa ra phương án xử lý. Có 8 mốc khám thai quan trọng, mẹ bầu nhất định phải ghi nhớ:

Lần đầu tiên - sau 1 hoặc 2 tuần chậm kinh: Làm một số các xét nghiệm, kiểm tra và siêu âm cơ bản nhằm xác định vị trí phôi thai, tuổi thai.

Lần 2 - 8 tuần: Bác sĩ sẽ sử dụng kỹ thuật siêu âm 2D để kiểm tra nhịp tim thai, nghe tim thai, tiến hành làm xét nghiệm, kiểm tra định kỳ.

Lần 3 - 11 đến 13 tuần: Bác sĩ kiểm tra đồ mờ da gáy, thực hiện xét nghiệm Double Test sàng lọc trước sinh để phát hiện các dị tật sớm của thai nhi (down…).

Lần 4 - 16 tuần: Thực hiện xét nghiệm Triple test để sàng lọc nguy cơ thai nhi bị hội chứng Down và dị tật ống thần kinh chính xác hơn.

Lần 5 - 22 tuần: Kiểm tra những bất thường về hình thái của thai nhi như sứt môi hở hàm ếch, thừa thiếu ngón tay, chân, các bất thường về tim, não… vị trí bám của nhau thai, lượng nước ối.

Lần 6 - 28 tuần: Khám tổng quát về cân nặng, huyết áp và thực hiện tầm soát tiểu đường thai kỳ

Lần 7 – 32 tuần: Thực hiện siêu âm 5D để xác định rõ hơn các dị tật của thai, doppler động mạch rốn, ngôi thai, tốc độ phát triển của thai.

Tuần thứ 36 - 40: Chuẩn bị vượt cạn: Thời điểm này, các mẹ sẽ phải siêu âm thai mỗi tuần 1 lần, kết hợp làm các xét nghiệm để bác sĩ sẽ biết được tốc độ phát triển của thai nhi, đánh giá khung xương chậu của thai phụ.

Chế độ dinh dưỡng khi mang thai

Khi mang bầu, mẹ phải rất chú ý tới chế độ dinh dưỡng của mình vì nó có vai trò cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bản thân của mẹ bầu và sức khỏe của thai nhi.

Phụ nữ mang thai phải đặc biệt lưu ý đến chế độ dinh dưỡng.
Phụ nữ mang thai phải đặc biệt lưu ý đến chế độ dinh dưỡng.

Để có một thai kỳ khỏe mạnh, mẹ nhất định phải bổ sung đầy đủ các loại thực phẩm sau vào chế độ ăn của mình:

- Tinh bột: bánh mì, các loại ngũ cốc,...

- Đạm: các loại thịt, sữa, trứng, đậu,...

- Rau xanh, hoa quả tươi, nước ép trái cây ít đường.

- Uống đủ 2 - 3 lít nước/ngày.

- Bổ sung các loại vitamin như: canxi, sắt, A, D, axit folic,...

- Chất béo: mỡ động vật, dầu thực vật, bơ,...

Ngoài ra, mẹ bầu cũng cần tránh một số loại thực phẩm không tốt cho quá trình mang thai như:

- Chất kích thích, rượu bia, đồ uống có gas.

- Thực phẩm nóng hay thực phẩm có tính hàn cần tránh sử dụng trong 3 tháng đầu của thai kỳ.

- Các loại cá chứa nhiều thủy ngân: cá ngừ, cá thu,...

- Thực phẩm làm mềm, co thắt tử cung: đu đủ xanh, dứa,...

- Đồ ăn chưa được nấu chín, chưa được tiệt trùng.

Tuy nhiên, các bữa ăn hàng ngày có thể chưa cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cho mẹ và bé, đặc biệt những mẹ bầu bị nghén nặng, khó có thể dung nạp các chất dinh dưỡng. Khi đó, các mẹ có thể dùng các loại viên uống bổ sung cho bà bầu, nhằm chống lại tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng, giúp cho cả mẹ và bé có được sức khỏe thể chất và tinh thần tốt nhất.

4. Đề phòng và xử lý những biến chứng trong thai kỳ

Siêu âm định kỳ giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời các biến chứng (nếu có).
Siêu âm định kỳ giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời các biến chứng (nếu có).

Những biến chứng trong thai kỳ là điều không ai mong muốn, vì nó có thể gây ra những ảnh hưởng không tốt cho cả mẹ và bé. Trang bị sẵn cho mình những kiến thức cần thiết khi mang thai để đề phòng và biết cách xử lý kịp thời. Một số các biến chứng nguy hiểm có thể kể đến như:

·         Nhau thai bám thấp:

Nhau thai bám thấp là tình trạng bánh nhau thay vì bám ở vùng đáy tử cung thì lại nằm vào vị trí sát lỗ trong của cổ tử cung. Do đó, khi xuất hiện các cơn co thắt lúc chuyển dạ, bánh nhau sẽ không giãn đồng bộ với phần cơ ở đoạn gần tử cung, khiến bánh nhau dễ bị bóc tách ra khỏi niêm mạc tử cung và mẹ sẽ bị chảy máu. Mẹ sẽ mất máu trầm trọng, kéo theo tình trạng choáng váng, trụy mạch và dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Ngoài ra, thai nhi còn có khả năng sinh non hoặc ngôi bất thường như ngôi ngang, ngôi mông…

·         Đái tháo đường thai kỳ:

Tình trạng này thường xảy ra vào tuần thứ 24 -28 của thai kỳ, nên khi thăm khám ở mốc này mẹ đừng quên kiểm tra đường huyết xem có bị tiểu đường không nhé. Đái tháo đường thai kỳ có thể gây ra sản giật, tiền sản giật, dị tật thai, thậm chí là sẩy thai. Vậy nên, mẹ cần kiểm soát tốt chế độ ăn và kết hợp tập luyện hằng ngày.

·         Tiền sản giật:

Đây là một hội chứng bệnh lý phức tạp, thường xảy ra ở nửa sau của thai kỳ bắt đầu từ tuần thứ 21 của thai kỳ, làm tăng nguy cơ thai lưu, sinh non, cũng như suy dinh dưỡng ở trẻ sau này. Thường xuyên khám định kỳ, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm để kiểm tra, phát hiện sớm các bất thường và điều trị kịp thời, ngăn chặn được các biến chứng.

·         Thiếu ối:

Thiếu ối có thể gây nguy hiểm cho thai nhi. Nếu mẹ bầu bị thiếu ối vào 6 tháng đầu thường có nguy cơ gây sảy thai, sinh non, thai chết lưu khá cao. Hơn nữa, những trường hợp thai thiếu nước ối trong giai đoạn này sẽ gặp phải các vấn đề về sự phát triển của phổi. Thiếu ối ở 3 tháng cuối có thể khiến bé khó xoay đầu, dẫn đến tình trạng thai ngôi ngược khi sinh. Đặc biệt, nếu thiếu ối do vỡ ối sớm có thể dẫn đến nhiễm trùng ối, nhiễm trùng bào thai và tử cung.

Vì vậy, bác sĩ thường khuyên mẹ bầu uống nước dừa, nước lọc và các loại nước ép, vừa để bổ sung vitamin, vừa để bổ sung thêm nước ối và giúp nước ối trong hơn.

Tăng cân thế nào là hợp lý?

Trọng lượng cần tăng phải phù hợp với chiều cao và cân nặng trước khi mang thai.
Trọng lượng cần tăng phải phù hợp với chiều cao và cân nặng trước khi mang thai.

Phụ thuộc vào BMI (tỷ lệ giữa chiều cao và cân nặng) của bạn trước khi mang thai mà có thể tính được trọng lượng cần tăng.

Công thức tính BMI: Cân nặng/ (chiều cao x chiều cao)

Lưu ý: Cân nặng tính theo kg và chiều cao tính theo mét. (Ví dụ, mẹ nặng 62kg, cao 1m63 thì lấy 62/(1,63 x 1,63) = 23,3)

Dưới đây là mức tăng cân chuẩn theo khuyến cáo của Viện Y học Hoa Kì (IOM):

·        BMI dưới 18,5: Là những người thiếu cân, thì bạn cần tăng 13 đến 18kg trongcả thai kì.

·        BMI từ 18,5-24,9: Đây là mức bình thường, mẹ nên tăng từ 11 đến 16kg nếu thai đơn và 17-24kg nếu thai đôi

·        BMI từ 25-29.9: Đây là những người thừa cân, nên tăng từ 7 đến 11kg nếuthau đơn và 14-23kg nếu thai đôi

·        BMI từ 30 trở lên: Là những người béo phì, chỉ nên tăng từ 5 đến 9kg nếuthai đơn và 11-19kg nếu thai đôi

Một số khuyến cáo dành cho thai phụ

Tránh vận động mạnh, tập những bài tập nhẹ nhàng, phù hợp.
Tránh vận động mạnh, tập những bài tập nhẹ nhàng, phù hợp.

Ngoài những kiến thức cơ bản dành cho các mẹ bầu,có một số khuyến cáo từ chuyên gia các mẹ cần lưu ý như:

- Tránh xoa bụng hay massage bụng nhiều vì có thể kích thích sinh non.

- Không lạm dụng siêu âm, chỉ làm theo chỉ định của bác sĩ.

- Chọn các hoạt động nhẹ nhàng, vừa sức, tránh các vận động mạnh.

- Tuyệt đối không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc nào dù là đông hay tây y, nếu không chỉ định hoặc hướng dẫn của bác sĩ.

- Không xoa nắn ngực hoặc núm vú trong quá trình mang thai bởi dễ gây co thắt tử cung, nguy cơ sinh non, động hoặc sảy thai.

- Hạn chế tiếp xúc với chó mèo bởi chúng có chứa vi khuẩn gây dị ứng cho mẹ, gây hại cho thai nhi.

- Kiêng quan hệ tình dục trong giai đoạn mới mang thai để tránh gây động thai. Thời gian sau đó có thể quan hệ bình thường nhưng chọn tư thế phù hợp và động tác hết sức nhẹ nhàng.

Những điều cần biết khi mang thai mà chúng tôi chia sẻ chỉ được xem là thông tin tham khảo, giúp mẹ bầu tránh được những hoang mang trong lần đầu mang thai. Các mẹ bầu nên xin tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa để có được những gợi ý hữu ích nhất cho một thai kỳ bình an và khỏe mạnh. 

Trên đây là những kiến thức cơ bản, cần thiết cho các mẹ bầu khi mang thai, hy vọng những chia sẻ trên của chúng tôi sẽ giúp các mẹ  biết được mình nên làm những gì tốt nhất cho sức khỏe của bản thân và em bé. Chúc các mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh và vượt cạn thành công!

Khoa Phụ Sản – Bệnh viện ĐKQT Thu Cúc với đội ngũ bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng không gian cao cấp, chuẩn Bệnh viện Khách sạn 5 sao, luôn là địa điểm được hàng ngàn mẹ bầu tin chọn.

Còn bạn?

Nếu có bất cứ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo tổng đài để được tư vấn nhé!

Tổng đài: 1900 558896