Giãn tĩnh mạch thực quản là tình trạng giãn các tĩnh mạch trong hệ thống cấp máu của thực quản và xung quanh thực quản. Mạch máu giãn có thể bị vỡ, gây chảy máu và nguy hiểm đến tính mạng. Hãy cùng tìm hiểu các thông tin về bệnh, nguyên nhân gây bệnh, cách điều trị cũng như phòng ngừa.

Tổng quan về bệnh giãn tĩnh mạch thực quản

Giãn tĩnh mạch thực quản là tình trạng các tĩnh mạch trong hệ thống cấp máu của thực quản và xung quanh ở thực quản bị giãn ra. Nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này là tăng áp lực tĩnh mạch cửa.

Đây là bệnh thường gặp ở những người có bệnh gan nghiêm trọng. Lưu lượng máu đến gan bị giảm do sẹo hoặc cục máu đông khiến áp lực máu tăng cao ở hệ tĩnh mạch cửa, nhất là tĩnh mạch thực quản. Các tĩnh mạch này có cấu tạo nhỏ, khi khối lượng máu tăng khiến mạch có thể bị rò rỉ hoặc vỡ ra, gây xuất huyết thực quản và nguy hiểm đến tính mạng.

Các tĩnh mạch trong hệ thống cấp máu của thực quản và xung quanh ở thực quản bị giãn ra dẫn đến tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản
Các tĩnh mạch trong hệ thống cấp máu của thực quản và xung quanh ở thực quản bị giãn ra dẫn đến tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản

Đây là bệnh thường gặp ở những người có bệnh gan nghiêm trọng. Lưu lượng máu đến gan bị giảm do sẹo hoặc cục máu đông khiến áp lực máu tăng cao ở hệ tĩnh mạch cửa, nhất là tĩnh mạch thực quản. Các tĩnh mạch này có cấu tạo nhỏ, khi khối lượng máu tăng khiến mạch có thể bị rò rỉ hoặc vỡ ra, gây xuất huyết thực quản và nguy hiểm đến tính mạng. 

Nguyên nhân gây giãn tĩnh mạch thực quản

Nguyên nhân chính của bệnh giãn tĩnh mạch thực quản là do xơ gan nặng. Xơ gan có thể gây ra bởi một số bệnh gan như: viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan ứ mật,... Vết xơ chặn dòng chảy của máu trong tĩnh mạch cửa - tĩnh mạch chính dẫn máu từ dạ dày và ruột về gan. Lượng máu bị ứ đọng làm tăng áp tĩnh mạch cửa và các tĩnh mạch lân cận. Máu đổ về gan qua các tĩnh mạch nhỏ hơn trong đó có tĩnh mạch thực quản. Đây là những mạch nhỏ, có vách mỏng, khi chịu áp lực cao sẽ bị phình ra, thậm chí vỡ và gây chảy máu.

Ngoài ra, tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản còn có nguyên nhân từ cục máu đông (huyết khối) trong tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch đổ vào tĩnh mạch cửa. Nhiễm ký sinh trùng (một trong số đó là sán máng) cũng là một nguyên nhân khác của bệnh lý này, gây tổn thương gan, phổi, ruột và bàng quang.

Triệu chứng của giãn tĩnh mạch thực quản

Người bệnh giãn tĩnh mạch thực quản thường có các dấu hiệu điển hình như sau:

  • Nôn ra một lượng máu đáng kể
  • Đại tiện phân đen
  • Choáng váng
  • Mất ý thức (với trường hợp bệnh nặng)
  • Có các triệu chứng của bệnh gan mãn tính như: vàng da, vàng mắt, dễ chảy máu, dễ bầm tím,...

Đối tượng có nguy cơ mắc giãn tĩnh mạch thực quản

Giãn tĩnh mạch thực quản là bệnh lý phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và giới tính. Các bệnh về gan, phổ biến nhất là xơ gan, có thể làm tăng nguy cơ giãn tĩnh mạch thực quản. Các tác nhân chính gây bệnh gan là: viêm gan, béo phì, thường xuyên uống nhiều rượu.

Xơ gan là nguyên nhân phổ biến dẫn đến giãn tĩnh mạch thực quản
Xơ gan là nguyên nhân phổ biến dẫn đến giãn tĩnh mạch thực quản

Các biện pháp chẩn đoán bệnh giãn tĩnh mạch thực quản

Bệnh giãn tĩnh mạch thực quản có thể được chẩn đoán bằng các phương pháp: nội soi thực quản, chụp CT và siêu âm ổ bụng, siêu âm Doppler tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch lách. Trong đó nội soi thực quản là phương pháp hữu hiệu được sử dụng phổ biến nhất. 

Với phương pháp nội soi này, ống nội soi mềm có gắn camera được đưa qua miệng xuống thực quản để quan sát bề mặt niêm mạc thực quản. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện và đo kích thước các tĩnh mạch bị giãn, phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ chảy máu như các vệt đỏ, đốm đỏ. Từ đó, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán chính xác về tình trạng bệnh và có hướng điều trị phù hợp.

Giãn tĩnh mạch thực quản được chẩn đoán chính xác qua phương pháp nội soi thực quản
Giãn tĩnh mạch thực quản được chẩn đoán chính xác qua phương pháp nội soi thực quản

Nội soi thực quản nói riêng và nội soi tiêu hóa nói chung tại Hệ thống Y tế Thu Cúc ứng dụng công nghệ NBI 5P tân tiến nhất hiện nay. Công nghệ nội soi này có thể phát hiện mọi bất thường dù là nhỏ nhất tại ống tiêu hóa, chỉ điểm các tế bào ung thư từ giai đoạn khởi phát nhờ sử dụng ánh sáng dải tần hẹp giúp quan sát sâu dưới lớp niêm mạc và khả năng phóng đại hình ảnh lên tới hơn 100 lần.

Thêm vào đó, nội soi NBI 5P còn mang đến trải nghiệm êm ái và nhẹ nhàng cho người thực hiện, hoàn toàn không đau - không khó chịu nhờ sử dụng bơm tiêm điện tự động. Người bệnh ngủ ngon trong suốt quá trình nội soi và được kiểm tra toàn bộ ống tiêu hóa chỉ sau 15 - 20 phút. Với những ưu điểm kể trên, nội soi tiêu hóa với công nghệ NBI 5P tại Hệ thống Thu Cúc ngày càng được đông đảo người bệnh tin tưởng lựa chọn.

Điều trị giãn tĩnh mạch thực quản như thế nào?

Hướng điều trị giãn tĩnh mạch thực quản là hạ áp trong tĩnh mạch cửa để giảm nguy cơ vỡ tĩnh mạch gây chảy máu. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc huyết áp để giảm áp lực trong các tĩnh mạch cửa, hoặc đề nghị thắt vòng thun với những người bệnh có nguy cơ chảy máu cao. Với thủ thuật này, thông qua nội soi thực quản, bác sĩ sẽ bọc các búi thực quản bị giãn bằng cao su để ngăn chảy máu.

Những người bệnh đã có triệu chứng xuất huyết cần được cấp cứu kịp thời để ngăn sốc và tử vong. Lúc này, những phương pháp được áp dụng có thể bao gồm: thắt tĩnh mạch chảy máu bằng vòng thun, sử dụng các loại thuốc làm chậm lưu lượng máu vào tĩnh mạch, phương pháp chuyển lưu lượng máu từ tĩnh mạch cửa, phương pháp bồi hoàn thể tích máu (truyền máu và các yếu tố đông máu để cầm máu), dùng kháng sinh ngừa nhiễm trùng, phương pháp ghép gan (với người bị bệnh gan hoặc bị chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản tái phát),...

Phòng ngừa giãn tĩnh mạch thực quản

Việc xây dựng và duy trì lối sống lành mạnh, khoa học sẽ giúp chúng ta phòng ngừa bệnh giãn tĩnh mạch thực quản. Dưới đây là các lưu ý:

  • Thiết lập chế độ ăn uống điều độ và hợp lý: Ăn nhiều rau, trái cây; bổ sung ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein nạc; hạn chế thực phẩm chiên xào, nhiều mỡ;...
  • Hạn chế uống rượu để bảo vệ gan khỏi chất cồn. Những người mắc các bệnh về gan cần tránh tuyệt đối vì rượu có thể khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn.
  • Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Gan có thể bị tổn hại bởi lượng chất béo dư thừa trong cơ thể.
  • Cẩn thận khi sử dụng các loại hóa chất: Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng các loại hóa chất, sử dụng với liều lượng hợp lý các hóa chất gia dụng như thuốc tẩy, thuốc diệt côn trùng,... Những người phải làm việc trong môi trường nhiều hóa chất cần tuân thủ các biện pháp an toàn để giảm lượng chất độc hít phải, giảm gánh nặng cho gan trong xử lý và loại bỏ các độc tố ra khỏi cơ thể.
  • Những người đã bị giãn tĩnh mạch thực quản nên hỏi ý kiến bác sĩ để tiêm chủng ngừa viêm gan B và viêm gan A, đồng thời chủ động phòng tránh các nguy cơ lây nhiễm viêm gan.
  • Người bệnh xơ gan cần thường xuyên thăm khám tại cơ sở y tế uy tín để kiểm tra chức năng gan định kỳ, từ đó có hướng xử lý kịp thời.

Bài viết đã cung cấp đến bạn đọc những thông tin tổng quan về bệnh giãn tĩnh mạch thực quản, nguyên nhân gây bệnh và cách phòng ngừa. Hệ thống Y tế Thu Cúc là địa chỉ uy tín chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại và dịch vụ chăm sóc khách hàng tận tâm như người nhà. Để đặt lịch khám tiêu hóa - nội soi, vui lòng liên hệ Tổng đài 1900 55 88 96 để được tư vấn tốt nhất.