Đau bụng trên có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiêu hóa như: viêm dạ dày, viêm ruột thừa, sỏi mật, tắc ruột,... Khi cơn đau kéo dài, không rõ nguyên nhân, người bệnh nên khám với bác sĩ để có kết quả chẩn đoán chính xác.

Những nguyên nhân gây đau bụng trên

Vùng bụng trên rốn có những cơ quan tiêu hóa quan trọng như dạ dày, đại tràng ngang, túi mật, gan và tuyến tụy. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng đau bụng trên, trong đó phổ biến nhất là các nguyên nhân dưới đây:

Đau bụng trên là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiêu hóa
Đau bụng trên là dấu hiệu của nhiều bệnh lý tiêu hóa

Khí đường ruột

Đau bụng trên có thể gây ra bởi hiện tượng khí đường ruột. Khí này có trong hệ tiêu hóa của người, thoát ra khỏi cơ thể qua đường miệng khi ợ hơi hoặc qua đường hậu môn khi trung tiện.

Các triệu chứng của khí đường ruột bao gồm: cơn đau xuất hiện theo từng đợt, chướng bụng, người bệnh cảm thấy có gì đó di chuyển trong dạ dày, đau bụng kèm ợ hơi hoặc trung tiện, tiêu chảy hoặc táo bón.

Đau bụng trên do khi đường ruột có thể biến mất trong vòng vài giờ mà không cần điều trị. Người bệnh nên cố gắng ăn chậm hơn, tránh ăn kẹo cao su để tránh nuốt phải không khí. Đồng thời nên hạn chế các loại thực phẩm làm tăng khí trong bụng (như bông cải xanh). 

Nếu hiện tượng khí đường ruột đi kèm với sốt, đau dữ dội, nôn mửa không kiểm soát, người bệnh nên đi khám càng sớm càng tốt.

Khó tiêu

Tình trạng khó tiêu có thể gây cảm giác khó chịu hay đau bụng trên, đau dạ dày, thực quản hoặc tá tràng. Cơn đau có thể bắt nguồn từ ngực. Bệnh thường xuất hiện sau khi ăn thực phẩm có tính axit cao hoặc có quá nhiều axit trong dạ dày.

Khó tiêu là một trong những nguyên nhân gây đau bụng trên
Khó tiêu là một trong những nguyên nhân gây đau bụng trên

Ngoài ra, chứng khó tiêu có thể do viêm loét dạ dày, trào ngược axit hoặc ung thư dạ dày. Người bệnh cần xác định yếu tố dẫn đến chứng khó tiêu để có biện pháp xử lý hiệu quả. Nếu nguyên nhân do các loại thực phẩm, người bệnh nên thay đổi thói quen để loại bỏ hiện tượng này. Nếu chứng khó tiêu diễn ra nghiêm trọng và thường xuyên, người bệnh cần đến cơ sở y tế để thăm khám, chẩn đoán và kiểm soát tình trạng bệnh.

Đau bụng trên do viêm dạ dày

Viêm dạ dày khiến niêm mạc dạ dày sưng đau dẫn đến triệu chứng đau bụng trên. Bệnh viêm dạ dày cấp tính thường do nhiễm vi khuẩn (phổ biến nhất là vi khuẩn HP), xảy ra trong thời gian ngắn. Trong khi đó, viêm dạ dày mãn tính lại gây ra bởi bệnh Crohn, bệnh tự miễn, bệnh u hạt dị ứng, virus (ở những người suy giảm hệ thống miễn dịch).

Đau bụng trên cảnh báo bệnh lý viêm dạ dày
Đau bụng trên cảnh báo bệnh lý viêm dạ dày

Viêm dạ dày ruột

Bệnh viêm dạ dày ruột gây ra bởi một loại virus ở dạ dày, làm xuất hiện các triệu chứng buồn nôn, nôn, đau bụng trên (vùng thượng vị), đau bụng gần mỏ ác, tiêu chảy, mất nước. Người bệnh cần tránh các bữa ăn nặng để làm giảm các triệu chứng.

Thêm vào đó, người bệnh nên uống nhiều chất lỏng (như oresol) để phục hồi chất điện giải, tránh mất nước. Những người có hệ miễn dịch yếu, trẻ nhỏ, những người có kèm bệnh nghiêm trọng khác có thể cần đến cơ sở y tế truyền dịch, tránh mất nước nặng.

Viêm ruột thừa gây đau bụng trên

Tình trạng ruột thừa bị nhiễm trùng nếu không được điều trị kịp thời ruột thừa có thể bị vỡ và đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Ở giai đoạn đầu của viêm ruột thừa, cơn đau xuất hiện âm ỉ xung quanh rốn và có thể lan ra gây đau bụng trên rốn. Khi tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn, cơn đau tăng dần và di chuyển xuống vùng hố chậu phải, đau âm ỉ liên tục, tăng lên khi ho hoặc khi thay đổi tư thế,...

Sỏi mật

Sỏi mật gây tắc nghẽn túi mật có thể gây đau bụng trên dữ dội (phía trên bên phải), kèm theo nôn mửa, dẫn đến mệt mỏi và suy kiệt. Nếu không được điều trị, sỏi mật có thể ảnh hưởng đến hoạt động của gan và tuyến tụy. Khi đó, người bệnh có thể bị vàng mắt, vàng da, nhiễm trùng tuyến tụy.

Sỏi mật gây đau dữ dội ở bụng trên bên phải
Sỏi mật gây đau dữ dội ở bụng trên bên phải

Các vấn đề về gan hoặc tuyến tụy

Gan và tuyến tụy nằm ở phía trên bên phải của dạ dày. Các bệnh lý về gan và tụy (như viêm gan. viêm tụy,...) có thể gây đau bụng trên bên phải. Ngoài ra, các vấn đề về gan và tụy còn dẫn đến một số triệu chứng như: vàng da, vàng mắt, buồn nôn, nôn, nước tiểu đậm màu.

Tắc ruột dẫn đến đau bụng trên

Việc ngừng lưu thông của hơi và dịch tiêu hóa trong lòng ruột gây ra hội chứng tắc ruột, dẫn đến đau bụng trên dữ dội, táo bón, khó tiêu, kém hấp thụ thức ăn. Ngoài đau bụng, vị trí ruột bị tắc, các triệu chứng có thể dẫn đến các triệu chứng khác nhau như: đầy bụng, giảm vị giác, buồn nôn, nôn, táo bón, tiêu chảy, sưng phù bụng,...

Đau bụng trên khi nào cần gặp bác sĩ?

Trên đây là các bệnh lý có thể gây triệu chứng đau bụng trên. Nếu cơn đau kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, người bệnh cần đi khám tại các cơ sở y tế uy tín. Người bệnh cần đi khám ngay trong các trường hợp sau:

  • Nôn kéo dài hơn 12 giờ
  • Đau bụng kèm triệu chứng sốt
  • Đau bụng xuất hiện sau một chấn thương, ví dụ như bị đánh vào dạ dày,...
  • Cơn đau xuất hiện sau khi dùng một loại thuốc mới
  • Đau bụng trên xảy ra ở những người có hệ miễn dịch yếu (do quá trình điều trị ức chế miễn dịch, do nhiễm HIV,...)
Người bệnh cần đi khám tại cơ sở y tế uy tín khi cơn đau kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng
Người bệnh cần đi khám tại cơ sở y tế uy tín khi cơn đau kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng

Đặc biệt, người bệnh cần được cấp cứu khẩn cấp nếu có các dấu hiệu:

  • Đau bụng trên bên phải dữ dội
  • Đau bụng dữ dội ở phụ nữ mang thai
  • Có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng: môi nứt nẻ, da rất khô, chóng mặt, mắt trũng, không tiểu tiện.

Triệu chứng đau bụng trên có thể gây ra bởi việc ăn uống, không nguy hiểm và có thể hết sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu của những bệnh lý như viêm dạ dày, viêm ruột thừa, tắc ruột hay sỏi mật. Do đó khi có biểu hiện đau bụng trên mà không chắc chắn về nguyên nhân, người bệnh đến đến bệnh viện thăm khám để có kết quả chẩn đoán chính xác và hướng xử lý hiệu quả nhất.

Cách chẩn đoán đau bụng trên

Hiện nay, nội soi dạ dày là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán các bệnh lý từ triệu chứng đau bụng trên. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện các bất thường, tổn thương tại dạ dày - tá tràng, chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh. Từ đó, có phương pháp điều trị phù hợp và hiệu quả.

Tại Hệ thống y tế Thu Cúc, công nghệ nội soi NBI 5P tân tiến hàng đầu thế giới đã mang đến bước tiến vượt trội trong sàng lọc các bệnh lý tiêu hóa bao gồm cả ung thư từ rất sớm. Nhờ ứng dụng ánh sáng dải tần hẹp giúp quan sát sâu dưới lớp niêm mạc và khả năng phóng đại hình ảnh tới hơn 100 lần, nội soi tiêu hóa với công nghệ NBI có thể phát hiện mọi bất thường dù nhỏ nhất, chỉ điểm các tổ chức tiền ung thư từ giai đoạn khởi phát. 

Nội soi với công nghệ NBI 5P là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán bệnh lý đau bụng trên
Nội soi với công nghệ NBI 5P là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán bệnh lý đau bụng trên

Cùng với phương pháp nội soi dạ dày, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm ổ bụng để biết tình trạng về gan, mật… để chẩn đoán đau bụng trên.

Đau bụng trên là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm. Khi cơn đau kéo dài và đi kèm với các triệu chứng đã kể trên đây, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để thăm khám và được chẩn đoán kịp thời. Hệ thống y tế Thu Cúc với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại là địa chỉ uy tín khám và điều trị các bệnh lý tiêu hóa. Để đặt lịch khám tại Hệ thống y tế Thu Cúc hoặc có bất kỳ thắc mắc nào về sức khỏe cần giải đáp, hãy gọi ngay đến tổng đài 1900 55 88 96 nhé!