Táo bón ở trẻ em là bệnh lý đường tiêu hóa phổ biến. Rất nhiều phụ huynh “đau đầu” vì con bị táo bón lâu ngày không khỏi. Cứ mỗi lần đi tiêu là một lần bé “rặn è è đau đến đỏ mặt”. Táo bón có thể kéo theo nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Nếu ba mẹ không xử trí hoặc xử trí không đúng cách, lạm dụng thuốc nhuận tràng, thụt tháo phân, có thể gây nhiều nguy hiểm đến sức khỏe của trẻ. Cẩm nang táo bón ở trẻ em xin chia sẻ: dấu hiệu táo bón ở trẻ, nguyên nhân, cách điều trị, khi nào cần cho bé đi khám và biện pháp phòng tránh táo bón cho bé. Mời ba mẹ cũng theo dõi!

Táo bón ở trẻ em là gì? 

Táo bón ở trẻ em

Táo bón ở trẻ em là tình trạng đi ngoài không thường xuyên, nhìn chung là đi ngoài dưới 3 lần mỗi tuần, khi đi ngoài bé bị đau vì phân ít, khô cứng hoặc vỡ vụn như phân dê. Sau khi đi ngoài bé cảm thấy căng thẳng, đau, có cảm giác như đi chưa hết phân, vẫn muốn đi tiếp coi chừng con đã bị táo bón. 

Táo bón là bệnh tiêu hóa rất phổ biến thường gặp ở trẻ em, chỉ xếp sau các bệnh lý viêm đường hô hấp. 

Theo thống kê có khoảng ⅓ trẻ từ 4-7 tuổi từng bị táo bón. 5% học sinh tiểu học bị táo bón kéo dài hơn 6 tháng. Táo bón mạn tính thường gặp ở trẻ từ 2-4 tuổi, trong giai đoạn tập ngồi bô. Khoảng 25% trẻ bị táo bón khởi phát ngay trong năm đầu đời. 

Dấu hiệu táo bón ở trẻ em

Trẻ bị táo bón thường có một trong số các biểu hiện sau:

  • Đi tiêu ít hơn bình thường (dưới 3 lần/tuần)
  • Đau và căng thẳng khi đi tiêu.
  • Chán ăn, đau bụng, chướng bụng.
  • Phân khô, cứng, tạo thành các cục nhỏ.
  • Sợ đi tiêu và thậm chí sợ ngồi vào bồn cầu.
  • Không có cảm giác mót tiêu.
  • Có cảm giác đi tiêu chưa hết phân.
  • Đau ở hậu môn.
  • Phân có thể lẫn máu do nứt hậu môn.
  • Phân có mùi khó chịu.
  • Tiểu rắt, nhiễm trùng tiết niệu.
  • Són phân lỏng.

Táo bón ở trẻ em có thể xảy ra đột ngột do bé ăn phải đồ ăn khó tiêu, ăn uống không đầy đủ trong vài ngày hoặc diễn ra từ từ trong một thời gian dài khiến phụ huynh thường không để ý.

Vì sao con bị táo bón? 

Táo bón có 2 dạng: táo bón chức năng và táo bón bệnh lý

- Táo bón chức năng: Chiếm 95% trường hợp trẻ bị táo bón. Nguyên nhân là do thói quen ăn, uống, sinh hoạt, lối sống.

- Táo bón bệnh lý: Chiếm khoảng 5% số trẻ bị táo bón. Nguyên nhân là do mắc phải các bệnh lý về não, u ở ruột, liệt ruột, dị tật đường tiêu hóa. 

Phần lớn các trường hợp táo bón hay gặp ở trẻ em là táo bón chức năng. Một hay nhiều yếu tố sau đây có thể góp phần gây tình trạng táo bón ở trẻ, đó là: 

- Dinh dưỡng: không uống đủ nước hay ăn đủ thực phẩm giàu chất xơ, khiến phân khô và cứng, khó tống ra ngoài.

- Nhịn tiêu: trẻ nín đi ngoài (do mải chơi, do sợ bị thầy cô la mắng, các bạn cười chê, do nhà vệ sinh bẩn hoặc không quen như ở nhà,...) gây thít chặt các cơ quanh hậu môn, phớt lờ cơn mót đại tiện. Phân tích tụ trong ruột ngày càng nhiều và trở nên cứng hơn, rất khó tống ra ngoài.

- Thay đổi thói quen sinh hoạt: chuyển đổi môi trường sống, chuyến đi xa, thay đổi loại sữa thường dùng… có thể khiến bé bị táo bón. 

- Vận động ít: khiến ruột của bé trở nên chậm chạp, lười biếng hơn, dẫn tới táo bón. 

- Tác dụng phụ của thuốc: một số loại thuốc sử dụng trong điều trị bệnh có thể có tác dụng phụ gây táo bón ở trẻ như thuốc ho, thuốc chống co giật, thuốc kháng histamin chống dị ứng, thuốc kháng sinh,...

Phác đồ toàn diện điều trị táo bón kéo dài ở trẻ

Bước 1: Cần thăm khám để xác định dạng táo bón (chức năng hay bệnh lý) và nguyên nhân gây táo bón mà bé mắc phải. 

Bước 2: Sau khi xác định chính xác trẻ bị táo bón bác sĩ có thể tiến hành tháo phân, làm rỗng đại tràng, kích thích đại tràng thải phân bằng cách dùng thảo dược nhuận tràng hoặc massage bụng giúp tăng nhu động ruột

Bước 3: Tiếp theo là phục hồi chức năng tiêu hóa tự nhiên bằng cách: cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho hệ tiêu hóa như probiotic, vitamin C, chất khoáng giúp làm tan thức ăn, tăng cường hấp thu chất dinh dưỡng để làm tơi xốp phân, giúp bé đi đại tiện dễ dàng và lấy lại phản xạ đại tiện hàng ngày cho trẻ.

Bước 4; Cuối cùng là phòng ngừa táo bón tái phát: cân bằng chế độ dinh dưỡng và tập luyện, duy trì thói quen đi đại tiện hàng ngày vào một giờ nhất định. Việc làm này rất quan trọng giúp phòng ngừa táo bón quay trở lại. 

Lưu ý khi thụt tháo, sử dụng thuốc nhuận tràng 

Các bác sĩ sẽ xác định trẻ đang có tồn ứ phân cứng trong trực tràng hay không. Sau đó sẽ cân nhắc sử dụng biện pháp lấy phân tồn ứ bằng cách bơm hậu môn, thụt tháo hoặc thuốc nhuận tràng. 

Khi cho trẻ uống thuốc nhuận tràng, mẹ cần lưu ý: 

  • Với trẻ dưới 1 tuổi, thời gian duy trì ngắn tùy thuộc vào nhận định của bác sĩ
  • Với trẻ trên 1 tuổi, thời gian điều trị duy trì kéo dài có thể kéo dài tới vài tháng thậm chí vài năm. Theo khuyến cáo gần đây khuyên nên điều trị duy trì kéo dài ít nhất 6 tháng. 
  • Liều lượng thuốc có thể tăng giảm theo tình hình bệnh và phải có chỉnh định từ bác sĩ. Sau một thời gian điều trị trẻ sẽ được giảm liều thật chậm trong vài tháng và thử ngưng sử dụng thuốc để theo dõi, nếu tiến triển tốt thì không cần phải sử dụng thuốc nữa. 

Trẻ bị táo bón khi nào cần đưa bé đến viện?

Trẻ bị táo bón khi nào cần đưa bé đến viện

Với trường hợp trẻ bị táo bón nhẹ thì chỉ cần chăm sóc tại nhà, điều chỉnh lại chế độ ăn đầy đủ chất xơ (trái cây, rau xanh), uống đủ nhu cầu nước hàng ngày. 

Nhưng nếu trẻ bị táo bón rơi vào một trong các trường hợp sau, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay:

– Táo bón kéo dài trên hai tuần.

– Trẻ mới sinh bị táo bón, chướng bụng.

– Trẻ bị táo bón kèm theo một trong các triệu chứng: Sốt cao, nôn trớ, trướng bụng, đại tiện ra máu, sụt cân…

Một số thói quen tốt giúp phòng ngừa táo bón ở trẻ em

Uống đủ nước

Chế độ ăn uống khoa học, tăng cường chất xơ

Massage bụng

Cho trẻ tắm nước ấm

Tập thể dục đều đặn, đặc biệt là tập động tác đạp xe

Rèn luyện thói quen đi đại tiện đúng giờ

Chuyên khoa nhi Thu Cúc với phác đồ điều trị táo bón kéo dài hiệu quả cho nhiều trẻ nhỏ. Là địa chỉ được nhiều bậc phụ huynh tin tưởng và lựa chọn chữa táo bón cho con. 

Ba mẹ quan tâm xin vui lòng liên hệ tổng đài 1900558896 hoặc hotline 0904970909 để được tư vấn và đặt lịch khám cho con tại Thu Cúc.