Viêm loét dạ dày là bệnh lý tiêu hóa phổ biến, có thể được chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu không điều trị kịp thời bệnh sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Do đó việc nắm rõ các triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị của bệnh là vô cùng cần thiết.

Bệnh viêm loét dạ dày là gì?

Viêm loét dạ dày là những tổn thương gây viêm và loét trên niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng. Tổn thương xuất hiện khi lớp mô bên dưới dạ dày - tá tràng bị lộ ra do lớp niêm mạc bảo vệ cuối cùng bị bào mòn. Các vết loét ở dạ dày xảy ra phổ biến hơn so với tá tràng.

Viêm loét dạ dày - tá tràng gây ra những cơn đau khó chịu vùng bụng trên
Viêm loét dạ dày - tá tràng gây ra những cơn đau khó chịu vùng bụng trên

Nếu bệnh viêm loét dạ dày gây ra các ổ loét lớn và chảy máu sẽ dẫn đến tình trạng xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh có thể tử vong do mất máu nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân của viêm loét dạ dày

Có nhiều nguyên nhân gây viêm loét dạ dày. Việc nhận biết từng nguyên nhân cụ thể có ý nghĩa quan trọng giúp đề ra phương án phòng ngừa và có hướng điều trị bệnh hiệu quả hơn.

Vi khuẩn HP

Vi khuẩn HP được coi là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh viêm loét trong dạ dày. Loại vi khuẩn này sinh sống trong dạ dày, khi gặp các điều kiện thuận lợi sẽ phát triển và tấn công vào lớp niêm mạc dạ dày, gây ra các vết loét.

Vi khuẩn HP là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày
Vi khuẩn HP là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày

Vi khuẩn HP có thể dễ dàng lây nhiễm từ người sang người thông qua các con đường phổ biến như đường miệng - miệng (dùng chung bát, thức ăn, dùng chung đồ vệ sinh cá nhân như bàn chải đánh răng,...), đường phân - miệng (do không rửa tay sạch sẽ sau khi đi vệ sinh hoặc qua các côn trùng truyền bệnh), đường dạ dày - dạ dày (do không vệ sinh sạch sẽ dụng cụ nội soi).

Căng thẳng kéo dài

Lo lắng và căng thẳng quá mức sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sản sinh axit dạ dày, đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch, tạo thời cơ cho các vi khuẩn có hại (đặc biệt là vi khuẩn HP) xâm nhập vào cơ thể.

Thói quen ăn uống và sinh hoạt thiếu khoa học

Thường xuyên sử dụng đồ chiên rán, đồ ăn nhanh, đồ ăn cay nóng hay quá lạnh, sử dụng đồ uống có cồn như rượu bia, thường xuyên bỏ bữa… sẽ gây kích thích niêm mạc dạ dày, đồng thời ăn mòn lớp niêm mạc bảo vệ gây viêm loét.

Bên cạnh đó, thói quen ăn quá muộn, thức khuya,… gây rối loạn đồng hồ sinh học và cản trở chức năng miễn dịch cũng là nguyên nhân dẫn đến viêm loét dạ dày.

Lạm dụng thuốc

Lạm dụng các loại thuốc giảm đau và kháng viêm sẽ ức chế các chất bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến dạ dày bị tổn thương, viêm loét.

Hút nhiều thuốc lá

Người hút thuốc lá có nguy cơ cao xuất hiện các vết loét dạ dày - tá tràng do thuốc lá phá vỡ cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể chống lại axit dạ dày. Cụ thể, thuốc lá kích thích làm tăng lượng axit dạ dày theo thời gian, đồng thời làm giảm sản xuất chất kháng axit tự nhiên sodium bicarbonate ở tuyến tụy.

Thuốc lá cũng là tác nhân dẫn đến bệnh viêm loét dạ dày
Thuốc lá cũng là tác nhân dẫn đến bệnh viêm loét dạ dày

Yếu tố tuổi tác

Viêm loét dạ dày có xu hướng xuất hiện nhiều ở những người trên tuổi 60. Khi về già, chức năng của các cơ quan trong cơ thể và hệ thống miễn có dấu hiệu suy yếu dần. Đây là điều kiện để các tác nhân có hại bên ngoài dễ xâm nhập và gây bệnh, bao gồm vi khuẩn HP.

Các nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác gây bệnh viêm loét dạ dày có thể kể đến như: yếu tố di truyền, hội chứng Zollinger - Ellison (hình thành 1 hoặc nhiều khối u ở tụy hoặc tá tràng, tăng sản xuất axit dạ dày), trào ngược dịch mật.

Triệu chứng viêm loét dạ dày

Các triệu chứng của viêm loét dạ dày khá rõ ràng và dễ nhận biết, bao gồm:

  • Đau bụng: Đây là một trong những triệu chứng đầu tiên của bệnh viêm loét dạ dày. Những cơn đau xuất hiện ở vùng bụng trên, có thể âm ỉ, nóng rát hoặc rõ nét.
  • Ợ nóng, trào ngược axit do axit trong dạ dày tăng bất thường.
  • Giảm cân đột ngột: Dạ dày bị viêm loét sẽ giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng từ thức ăn, khiến người bệnh sụt cân đột ngột.
  • Buồn nôn, mất cảm giác ngon miệng, ăn không ngon do mất cân bằng tiêu hóa.
  • Xuất huyết dạ dày: Ở trường hợp viêm loét dạ dày nghiêm trọng, người bệnh có thể nôn ra máu kèm theo cảm giác nóng rát, cồn cào. Khi xuất hiện triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế để điều trị càng sớm càng tốt.
  • Đi ngoài ra phân đen: Viêm loét khiến quá trình tiêu hóa hoạt động bất thường dẫn đến chứng đi ngoài ra phân đen.

Biến chứng của bệnh viêm loét dạ dày

Bệnh viêm loét dạ dày có thể trở thành mãn tính nếu không được điều trị dứt điểm, đồng thời dẫn đến một số biến chứng nguy hiểm.

Xuất huyết tiêu hóa

Khi vết viêm loét chảy máu, người bệnh sẽ có các triệu chứng như: nôn ra máu, chóng mặt, choáng váng, đi ngoài ra máu tươi hoặc máu đen,... Xuất huyết tiêu hóa có thể gây ra tình trạng mất máu cấp, nếu chuyển biến nặng phải thực hiện cầm máu qua nội soi hoặc phẫu thuật.

Hẹp môn vị

Ổ loét xơ chai thành dạng sẹo co thắt, làm thu hẹp lòng dạ dày - tá tràng, khiến thức ăn khó đi qua. Hẹp môn vị gây ra các triệu chứng đầy bụng, nôn ra thức ăn của các bữa ăn trước, sút cân nhanh.

Viêm loét dạ dày - tá tràng có thể biến chứng thành hẹp môn vị
Viêm loét dạ dày - tá tràng có thể biến chứng thành hẹp môn vị

Thủng dạ dày

Vết viêm loét ăn mòn niêm mạc, sau thời gian dài có thể gây thủng dạ dày. Dấu hiệu của thủng dạ dày là người bệnh bị đau bụng dữ dội vùng thượng vị dạ dày, đau đột ngột, cảm giác đau như dao xuyên vào bụng, bụng co cứng, tình trạng sốc, tụt huyết áp,... Khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần đến bệnh viện gần nhất để can thiệp cấp cứu kịp thời.

Ung thư dạ dày

Viêm loét dạ dày là bệnh lý lành tính, nhưng nếu không được điều trị có thể dẫn đến biến chứng ung thư dạ dày vô cùng nguy hiểm. 

Biện pháp chẩn đoán bệnh viêm loét dạ dày

Phương pháp hiệu quả và chính xác nhất để chẩn đoán viêm loét dạ dày chính là nội soi dạ dày - tá tràng. Qua quá trình nội soi, bác sĩ không chỉ phát hiện ổ loét, đánh giá vị trí và kích thước của chúng mà còn quan sát được những bất thường, tổn thương khó nhận thấy ở niêm mạc. Đồng thời, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết tổn thương để khảo sát mô học, sàng lọc ung thư dạ dày sớm.

Công nghệ nội soi dạ dày - tá tràng tân tiến nhất hiện nay là công nghệ nội soi NBI 5P đang được ứng dụng hiệu quả và thành công tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc. Công nghệ này ứng dụng ánh sáng dải tần hẹp với hai bước sóng 415nm và 540nm, có khả năng quan sát sâu và sắc nét dưới lớp niêm mạc.

Nội soi dạ dày - tá tràng là phương pháp chính xác và được sử dụng phổ biến trong chẩn đoán viêm loét dạ dày
Nội soi dạ dày - tá tràng là phương pháp chính xác và được sử dụng phổ biến trong chẩn đoán viêm loét dạ dày

Bên cạnh đó, nội soi NBI 5P còn trang bị công nghệ Dual Focus hiện đại, cho phép ống nội soi tiếp cận vị trí tổn thương ở khoảng cách gần nhất, đồng thời phóng đại hình ảnh đến hơn 100 lần. Nhờ những ưu thế vượt trội này, nội soi NBI 5P giúp phát hiện mọi tổn thương, bệnh lý tiêu hóa, chỉ điểm các tổ chức tiền ung thư từ rất sớm.

Ngoài phương pháp nội soi, bệnh viêm loét dạ dày cũng có thể được chẩn đoán qua cách ít phổ biến hơn là xét nghiệm máu, phân. Các xét nghiệm này giúp đánh giá tình trạng thiếu máu (đặc biệt với trường hợp biến chứng gây xuất huyết tiêu hóa), xác định nồng độ enzyme các niêm mạc dạ dày và và tình trạng hồng cầu trong phân.

Điều trị viêm loét dạ dày như thế nào? 

Dùng thuốc

Trong hầu hết các trường hợp, bệnh viêm loét dạ dày được điều trị bằng các loại thuốc nhằm giảm các triệu chứng khó chịu và thúc đẩy quá trình hồi phục của dạ dày. Các loại thuốc thường được sử dụng là:

  • Thuốc kháng sinh diệt vi khuẩn HP
  • Các loại thuốc ngăn chặn việc sản sinh axit và thúc đẩy điều trị
  • Thuốc ức chế sản xuất axit
  • Thuốc kháng axit có thể trung hòa axit trong dạ dày

Người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc kể trên mà phải tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Xây dựng lối sống lành mạnh

Ngoài việc sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, thì sự chủ động của người bệnh trong việc xây dựng chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học, lành mạnh cũng là yếu tố hết sức quan trọng đóng góp vào sự thành công của quá trình điều trị.

  • Không lạm dụng rượu bia, thuốc lá, các loại thuốc giảm đau và kháng viêm để ổn định lại các enzyme trong hệ thống bảo vệ niêm mạc dạ dày.
  • Ăn uống điều độ, đúng giờ, không bỏ bữa
  • Nên dùng các loại thực phẩm như: thực phẩm chứa nhiều đạm dễ tiêu (thịt lợn nạc, cá nạc,...); tinh bột dễ tiêu (cơm, bánh mì, cháo, khoai,...); rau củ quả tươi; dầu thực vật từ các loại hạt;...
  • Nên tránh các loại thực phẩm như: thức ăn dai cứng, rau có nhiều xơ, quả xanh sống, các loại quả chua, thực phẩm chua cay, các loại dưa cà muối, nước có gas, trà, cà phê đậm đặc,...
  • Nội soi dạ dày - tá tràng định kỳ kể cả khi không có dấu hiệu bất thường nhằm phát hiện sớm viêm loét dạ dày và các bệnh lý dạ dày khác.

Như vậy, nếu được phát hiện sớm, bệnh viêm loét dạ dày có thể được chữa khỏi hoàn toàn nhờ áp dụng phác đồ điều trị của bác sĩ kết hợp chế độ ăn uống - sinh hoạt lành mạnh, khoa học. Nội soi dạ dày - tá tràng là cách tốt nhất để chẩn đoán bệnh. Nếu có câu hỏi liên quan đến bệnh lý tiêu hóa và dịch vụ nội soi tiêu hóa tại Hệ thống Y tế Thu Cúc, quý khách vui lòng tổng đài 1900558896 để được giải đáp.